Metallica: The 5-Minute Biography

 

Metallica: เสียงกีตาร์ ความตาย เงินล้าน และชายสี่คนที่ยังไม่ยอมเลิกทะเลาะกัน

ลองนึกภาพเด็กหนุ่มสองคนในแคลิฟอร์เนียเมื่อปี 1981 คนหนึ่งเป็นชาวเดนมาร์กที่ตีกลองยังไม่เก่งนัก แต่มีความเชื่อมั่นในตัวเองมากพอจะเปิดบริษัท ส่งกองทัพไปรบ และประกาศตั้งประเทศใหม่ภายในบ่ายเดียว อีกคนเป็นเด็กเงียบขรึมจากครอบครัวที่แตกร้าว เขาไม่ไว้ใจศาสนา ไม่ไว้ใจผู้ใหญ่ และอาจไม่ไว้ใจตัวเองด้วยซ้ำ แต่สามารถสับกีตาร์ริทึมได้เหมือนเครื่องจักรอุตสาหกรรมที่เพิ่งค้นพบความโกรธ

คนแรกชื่อ Lars Ulrich คนที่สองชื่อ James Hetfield

เมื่อทั้งคู่พบกัน ไม่มีใครรู้ว่าพวกเขากำลังจะสร้างหนึ่งในวงดนตรีที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเฮฟวีเมทัล พูดตามตรง ตอนนั้นอาจยังไม่มีใครแน่ใจด้วยซ้ำว่าทั้งสองจะเล่นเพลงให้จบพร้อมกันได้หรือไม่ แต่พวกเขามีสิ่งสำคัญกว่าฝีมือสมบูรณ์แบบ นั่นคือความทะเยอทะยาน ความหิว และความเชื่อว่าดนตรีที่เร็วกว่า หนักกว่า และน่าเกรงขามกว่าทุกอย่างในวิทยุควรมีที่ยืนของมัน

สี่สิบกว่าปีต่อมา Metallica ขายแผ่นเสียงนับร้อยล้านชุด เล่นในสนามกีฬาทั่วโลก ได้รางวัลแกรมมี เข้าสู่หอเกียรติยศร็อกแอนด์โรล และกลายเป็นวงที่สามารถเรียกผู้ชมหลายหมื่นคนมาดูชายวัยเกินหกสิบเล่นเพลงเกี่ยวกับความตาย สงคราม และการถูกพ่อแม่ทำลายชีวิตได้อย่างพร้อมเพรียง

แต่เรื่องจริงไม่ได้เริ่มที่สนามกีฬา มันเริ่มที่เด็กสองคนซึ่งมีบาดแผลคนละแบบ และบังเอิญค้นพบว่าเสียงดังช่วยกลบเสียงในหัวได้ชั่วคราว

เด็กที่ไม่ไว้ใจพระเจ้า กับเด็กที่ไม่เคยสงสัยตัวเอง

James Hetfield เกิดเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 1963 ที่เมืองดาวนีย์ รัฐแคลิฟอร์เนีย ครอบครัวของเขานับถือ Christian Science อย่างเคร่งครัด ความเชื่อดังกล่าวปฏิเสธการรักษาพยาบาลหลายรูปแบบ เมื่อ Hetfield ยังเด็ก เขาจึงเติบโตท่ามกลางกฎเกณฑ์ซึ่งทำให้รู้สึกแตกต่างจากคนอื่น บิดาออกจากบ้านตอนเขาอายุ 13 ปี ส่วนมารดาเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งเมื่อเขาอายุ 16 หลังปฏิเสธการรักษาตามแนวทางแพทย์

ลองจินตนาการดูว่าเด็กวัยรุ่นคนหนึ่งควรทำอย่างไรกับเรื่องแบบนั้น เขาอาจร้องไห้ อาจเข้าวัด หรืออาจเขียนบันทึก แต่ Hetfield เลือกเล่นกีตาร์ให้ดังพอจะทำให้คำถามทั้งหมดสั่นหลุดจากผนัง

หลายปีต่อมา บาดแผลเหล่านี้จะปรากฏใน “The God That Failed,” “Dyers Eve,” “Until It Sleeps,” “Mama Said” และ “The Unforgiven” เพลงของ Metallica จำนวนมากจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสัตว์ประหลาด สงคราม หรือความตาย มันคือเด็กคนหนึ่งกำลังตะโกนถามโลกว่าเหตุใดผู้ใหญ่ถึงชอบสร้างกฎ แล้วปล่อยให้เด็กเป็นคนรับผลของมัน

Lars Ulrich เกิดปลายปีเดียวกันในเดนมาร์ก เขาเติบโตในครอบครัวที่เปิดกว้างทางวัฒนธรรม บิดาเป็นนักเทนนิสอาชีพ นักเขียน และศิลปิน Dexter Gordon นักแซกโซโฟนแจ๊สผู้ยิ่งใหญ่เป็นพ่อทูนหัวของเขา ชีวิตของ Lars เต็มไปด้วยหนังสือ ดนตรี ศิลปะ และความมั่นใจอย่างที่ Hetfield ไม่มี

ตอนเด็กเขาถูกฝึกให้เป็นนักเทนนิส แต่เมื่อได้ดู Deep Purple แสดงสดในปี 1973 ความคิดเรื่องการไล่ตีลูกบอลข้ามตาข่ายก็เริ่มดูไร้สาระขึ้นมาทันที ครอบครัว Ulrich ย้ายไปแคลิฟอร์เนียในปี 1980 และ Lars เริ่มตามหาคนตั้งวง

เขาลงประกาศในหนังสือพิมพ์ The Recycler โดยระบุชื่อวงเฮฟวีเมทัลอังกฤษที่เขาชอบ Hetfield ตอบประกาศ ทั้งคู่เริ่มเล่นด้วยกัน และในปี 1981 Metallica ก็ถือกำเนิดขึ้น

ชื่อวงมาจากคำที่เพื่อนของ Lars กำลังคิดจะใช้เป็นชื่อวารสาร Lars ช่วยแนะนำให้เพื่อนเลือกอีกชื่อ แล้วแอบฉก “Metallica” มาใช้เอง นี่เป็นพฤติกรรมที่บอกอะไรเกี่ยวกับเขาได้มากทีเดียว—เขาเห็นสิ่งที่ต้องการ และมักหาวิธีทำให้มันกลายเป็นของตัวเอง

Mustaine: คนอันตรายที่อันตรายเกินไปแม้แต่สำหรับ Metallica

สมาชิกยุคแรกประกอบด้วย Hetfield, Ulrich, มือเบส Ron McGovney และมือกีตาร์ Dave Mustaine

Mustaine เป็นมือกีตาร์ที่รวดเร็ว ดุร้าย และมีพรสวรรค์อย่างไม่ต้องสงสัย เขาช่วยสร้างริฟฟ์และเพลงหลายชิ้นซึ่งต่อมาปรากฏในสองอัลบั้มแรกของ Metallica แต่เขายังดื่มหนัก ก้าวร้าว และทะเลาะกับทุกคนได้ง่ายพอ ๆ กับการแต่งริฟฟ์

Metallica ยุคนั้นไม่ใช่กลุ่มคนเรียบร้อย พวกเขาดื่ม ทำลายข้าวของ และใช้ชีวิตราวกับทุกวันเป็นคืนสุดท้ายของอารยธรรม แต่ Mustaine ยังสามารถทำให้คนเหล่านั้นรู้สึกว่า “หมอนี่อาจไปไกลเกินไป” ซึ่งนับเป็นความสำเร็จชนิดหนึ่ง

ในเดือนเมษายน 1983 ขณะวงเดินทางไปนิวยอร์กเพื่อทำอัลบั้มแรก สมาชิกคนอื่นตัดสินใจไล่ Mustaine ออก เขาถูกปลุกขึ้นมา รับตั๋วรถบัส และส่งกลับลอสแอนเจลิสโดยแทบไม่มีพิธีรีตอง

Mustaine ไม่เคยลืมเหตุการณ์นั้น เขาก่อตั้ง Megadeth และใช้เวลาหลายสิบปีสร้างวงที่ยอดเยี่ยมพอจะยืนข้าง Metallica ได้ ขณะเดียวกันก็เหมือนกำลังแข่งกับรถบัสคันนั้นอยู่ตลอดชีวิต

Kirk Hammett จาก Exodus ถูกเรียกมาแทน เขาเดินทางไปนิวยอร์ก เรียนเพลงอย่างรวดเร็ว และนำสิ่งที่ Mustaineไม่มีมาให้วง นั่นคือความสามารถทางกีตาร์ที่ยอดเยี่ยมโดยไม่จำเป็นต้องจุดไฟเผาห้องทุกครั้งที่มีคนเห็นต่าง

แต่ก่อนหน้านั้น Metallica ได้พบสมาชิกที่สำคัญที่สุดคนหนึ่งแล้ว

Cliff Burton: มันสมองในกางเกงยีนส์ขาบาน

Cliff Burton ไม่เหมือนมือเบสเมทัลทั่วไป เขาสวมกางเกงยีนส์ขาบาน ฟัง Bach และเล่นเบสผ่านเครื่องสร้างเสียงผิดเพี้ยนราวกับเครื่องดนตรีนั้นควรได้รับสิทธิ์เป็นกีตาร์นำ เขามีความรู้เรื่องทฤษฎีดนตรี เข้าใจฮาร์โมนี และไม่ยอมให้ความเร็วเข้ามาแทนที่ความคิด

เมื่อ Metallica เห็นเขาเล่นกับวง Trauma พวกเขาต้องการตัวทันที Burton ยอมเข้าร่วมโดยมีเงื่อนไขว่าวงต้องย้ายจากลอสแอนเจลิสขึ้นไปแถบซานฟรานซิสโก ทุกคนตกลง

นี่เป็นการตัดสินใจสำคัญ ลอสแอนเจลิสเวลานั้นเต็มไปด้วยวงผมฟู เสื้อผ้ารัดรูป และความฝันว่าจะได้ขึ้นเอ็มทีวี ส่วนซานฟรานซิสโกมีชุมชนดนตรีใต้ดินที่สนใจความเร็ว ความดิบ และความจริงใจมากกว่าเครื่องสำอาง Metallica จึงพบทั้งบ้านและผู้ฟังของตัวเอง

เทป No Life ’Til Leather ถูกทำสำเนาส่งต่อกันไปทั่ววงการใต้ดินก่อนที่วงจะมีอัลบั้มเสียอีก ไม่มีแผนประชาสัมพันธ์ ไม่มีนักออกแบบภาพลักษณ์ ไม่มีผู้บริหารประชุมเรื่องกลุ่มเป้าหมาย มีเพียงเทปคุณภาพต่ำ เสียงกีตาร์ความเร็วสูง และวัยรุ่นที่บอกเพื่อนว่า “มึงต้องฟังไอ้นี่”

Kill ’Em All: เสียงของเด็กที่อยากเตะประตูพัง

อัลบั้มแรกออกในปี 1983 เดิมวงอยากตั้งชื่อว่า Metal Up Your Ass แต่ผู้จัดจำหน่ายไม่ยอม Cliff Burton จึงสบถประมาณว่าให้ฆ่าพวกมันให้หมด ชื่อ Kill ’Em All จึงถือกำเนิดขึ้น

อัลบั้มฟังเหมือนวงดนตรีกำลังวิ่งลงเนินโดยไม่มีเบรก “Hit the Lights,” “Whiplash,” “The Four Horsemen” และ “Seek & Destroy” ไม่มีความสนใจจะสุภาพ ไม่มีความต้องการเป็นที่ยอมรับ และแทบไม่มีไขมันส่วนเกิน มันคือพังก์ที่เรียนรู้การโซโลกีตาร์ และเฮฟวีเมทัลที่เพิ่งดื่มกาแฟสิบสองแก้ว

เสียงของ Burton ใน “(Anesthesia)—Pulling Teeth” ประกาศว่าเบสไม่จำเป็นต้องยืนอยู่หลังห้องเหมือนญาติที่ไม่มีใครชวนมางานแต่ง เขาสามารถลากทั้งวงเข้าสู่พื้นที่ที่แปลก หนัก และมีความเป็นดนตรีมากกว่าความเร็วเพียงอย่างเดียว

อัลบั้มไม่ได้ขายมหาศาลทันที แต่วงเดินสายไม่หยุด พวกเขาสร้างฐานผู้ฟังด้วยเหงื่อ กลิ่นรถตู้ และเสียงบอกต่อ หากวงการเพลงไม่ยอมเปิดประตู Metallica ก็เพียงเล่นดังขึ้นจนประตูหลุดจากบานพับ

Ride the Lightning: สัตว์ป่าเริ่มอ่านหนังสือ

อัลบั้มที่สอง Ride the Lightning ในปี 1984 เป็นหลักฐานว่า Metallica ไม่ได้มีดีแค่เล่นเร็ว วงเริ่มสร้างเพลงที่มีโครงสร้างซับซ้อน ใช้กีตาร์อะคูสติก เปลี่ยนจังหวะ และพูดถึงความตาย สงคราม การลงโทษ และความสิ้นหวัง

“For Whom the Bell Tolls” เดินหนักเหมือนช้างติดอาวุธ “Creeping Death” เปลี่ยนเรื่องพระคัมภีร์ให้เป็นเพลงหมู่สำหรับคนเป็นหมื่น ส่วน “Fade to Black” กล้าพูดถึงความสิ้นหวังด้วยท่อนเปิดที่เงียบและเปราะบาง

แฟนบางคนตกใจที่วงทำเพลงช้า นี่เป็นธรรมเนียมประจำของแฟนเมทัล เมื่อศิลปินเปลี่ยนคอร์ดหนึ่งตัวหรือหยุดตะโกนเป็นเวลาสามสิบวินาที จะมีคนประกาศทันทีว่าวงขายวิญญาณแล้ว

ความจริงคือ Ride the Lightning ทำให้ Metallica มีมิติ พวกเขาไม่ได้ลดความหนัก แต่ค้นพบว่าความหนักอาจเกิดจากความเงียบ ความหวาดกลัว และการรอคอยได้เช่นกัน

Master of Puppets: วิหารที่สร้างขึ้นเพื่อบดขยี้คนฟัง

ถ้า Kill ’Em All คือหมัด และ Ride the Lightning คือสมอง Master of Puppets ก็คือวินาทีที่สมองกับหมัดตกลงทำงานร่วมกัน

ออกในปี 1986 อัลบั้มนี้เป็นสถาปัตยกรรมที่พยายามฆ่าคุณ เพลงยาว เปลี่ยนจังหวะหลายครั้ง และยังคงไหลไปข้างหน้าอย่างเป็นธรรมชาติ หัวข้อสำคัญคือการควบคุม ยาเสพติดควบคุมผู้เสพ กองทัพควบคุมทหาร ศาสนาควบคุมผู้ศรัทธา และสถาบันควบคุมคนซึ่งถูกขังอยู่ภายใน

เพลงชื่อเดียวกับอัลบั้มไม่ได้พูดว่า “ยาเสพติดไม่ดี” เหมือนโปสเตอร์โรงเรียน มันทำให้ยาเสพติดกลายเป็นนายทาสผู้พูดกับเหยื่อโดยตรง “Disposable Heroes” ทำให้สงครามฟังเหมือนโรงงานผลิตศพ “Welcome Home (Sanitarium)” ถ่ายทอดความรู้สึกของคนซึ่งถูกสังคมประกาศว่าบ้า แล้วพบว่าคนที่ประกาศอาจบ้ากว่าเสียอีก

ส่วน “Orion” คือโลกของ Cliff Burton อย่างแท้จริง เป็นเพลงบรรเลงที่สง่างาม ลึกลับ และไม่เหมือนผลงานของเด็กเมาในโรงรถอีกต่อไป

จากนั้น Burton ก็ตาย

วันที่ 27 กันยายน 1986 รถทัวร์ของวงประสบอุบัติเหตุในสวีเดน เขาถูกเหวี่ยงออกจากรถและเสียชีวิตใต้ซากรถในวัย 24 ปี

ไม่มีบทเรียนสวยงาม ไม่มีเหตุผลลึกซึ้ง และไม่มีเทพแห่งร็อกมารับเขาไปเพราะสวรรค์ต้องการมือเบส มีเพียงอุบัติเหตุโง่ ๆ บนถนนเย็นจัด และชายหนุ่มคนหนึ่งซึ่งควรมีชีวิตอีกหลายสิบปีแต่ไม่มี

Metallica ไม่รู้ว่าจะไว้ทุกข์อย่างไร พวกเขาจึงทำสิ่งที่ผู้ชายวัยยี่สิบซึ่งพูดเรื่องความรู้สึกไม่เป็นมักทำ นั่นคือดื่มมากขึ้น ทำงานเร็วขึ้น และแกล้งว่าการเดินหน้าต่อเท่ากับการรักษาบาดแผล

Jason Newsted: คนที่ถูกลงโทษเพราะไม่ใช่ Cliff Burton

Jason Newsted ได้รับเลือกเป็นมือเบสคนใหม่ เขามีพลัง มีวินัย และรัก Metallica มากพอจะรู้เพลงแทบทุกเพลง แต่เขาเดินเข้ามาในวงซึ่งยังเศร้า โกรธ และรู้สึกผิด

สมาชิกที่เหลือกลั่นแกล้งเขาในช่วงแรก ส่วนหนึ่งเป็นพิธีรับน้อง อีกส่วนคือความโศกเศร้าที่แปรรูปเป็นความใจร้าย Newsted ต้องรับบทเป็นตัวแทนของคนที่ไม่มีวันกลับมา ทั้งที่เขาไม่ได้ขอหน้าที่นั้น

…And Justice for All ในปี 1988 เป็นอัลบั้มที่ฟังเหมือนความโกรธถูกเปลี่ยนเป็นคณิตศาสตร์ เพลงยาว ซับซ้อน แห้ง และเต็มไปด้วยเรื่องสงคราม ความอยุติธรรม และการคอร์รัปชัน เสียงเบสของ Newsted ถูกลดจนแทบหายไปจากการผสมเสียง ราวกับวงรับเขาเข้ามาแล้วตัดสินใจทำให้คนฟังลืมว่าเขาอยู่ตรงนั้น

แต่เพลง “One” กลายเป็นงานสำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งของวง มันเล่าเรื่องทหารที่สูญเสียร่างกายแทบทั้งหมดแต่ยังมีสติอยู่ภายใน ช่วงท้ายเพลงกลองและกีตาร์เปลี่ยนเป็นเสียงปืนกล ความทุกข์ส่วนบุคคลกลายเป็นเครื่องจักรสงคราม

Metallica ทำมิวสิกวิดีโอครั้งแรก และโลกภายนอกวงการใต้ดินเริ่มสังเกตเห็นพวกเขาอย่างจริงจัง

อัลบั้มสีดำ: เมื่อความหนักเลิกวิ่งและเริ่มเดินเข้าหาคุณ

หลังจากสร้างเพลงที่ซับซ้อนจนสมาชิกเองต้องนับห้องขณะเล่น Metallica ตัดสินใจทำสิ่งน่าตกใจที่สุด พวกเขาเขียนเพลงที่จำง่าย

Bob Rock เข้ามาเป็นโปรดิวเซอร์และบังคับให้วงสนใจเสียง การร้อง และจังหวะมากขึ้น ผลลัพธ์คือ Metallica หรืออัลบั้มสีดำในปี 1991

“Enter Sandman” มีริฟฟ์ง่ายพอให้เด็กเริ่มเล่นกีตาร์ และหนักพอให้ผู้ใหญ่ลืมว่ามันง่าย “Sad but True” เดินช้าแต่แต่ละก้าวเหมือนรองเท้าบูตเหยียบหน้าอก “Nothing Else Matters” เปิดเผยด้านเปราะบางของ Hetfield โดยไม่ต้องซ่อนหลังเรื่องสงครามหรือสัตว์ประหลาด

อัลบั้มทำให้ Metallica กลายเป็นวงระดับโลก แฟนยุคแรกบางคนกล่าวหาว่าพวกเขาขายตัว แต่นี่ไม่ใช่วงที่ลดเสียงกีตาร์เพื่อเข้าวิทยุ พวกเขาเพียงค้นพบว่าความหนักไม่จำเป็นต้องเล่นเร็วเสมอไป บางครั้งริฟฟ์ที่ดีควรเคลื่อนเข้าหาคุณอย่างช้า ๆ เพื่อให้มีเวลามองเห็นมันก่อนถูกทับ

ความสำเร็จตามมาด้วยทัวร์หลายปี เงินมหาศาล เหล้ามหาศาล และความเหน็ดเหนื่อยมหาศาล ในปี 1992 Hetfield ถูกเปลวไฟบนเวทีเผาแขนระหว่างแสดง แต่กลับมาร้องต่อในทัวร์โดยให้คนอื่นเล่นกีตาร์แทน

เรื่องนี้ฟังดูเป็นวีรกรรมร็อก จนเราจำได้ว่าพฤติกรรมแบบ “แสดงต่อแม้ร่างกายพัง” คือหนึ่งในเหตุผลที่นักดนตรีจำนวนมากพังจริง ๆ

Load: วงเมทัลตัดผม และโลกเกือบแตก

เมื่อ Load ออกในปี 1996 สมาชิก Metallica ตัดผมสั้น แต่งตัวต่างออกไป และเริ่มเล่นฮาร์ดร็อก บลูส์ และเพลงจังหวะปานกลาง แฟนบางคนตอบสนองราวกับวงบุกไปตัดผมพวกเขาขณะหลับ

แต่ปัญหาไม่ใช่แค่ทรงผม Metallica กำลังปฏิเสธการเป็นรูปปั้นของตัวเอง “Until It Sleeps,” “Bleeding Me” และ “The Outlaw Torn” แสดงอารมณ์ ความเหนื่อยล้า และความมืดที่แตกต่างจากยุคแทรช พวกเขาไม่ได้พยายามกลับไปเป็นเด็กอายุยี่สิบ เพราะทำไม่ได้ และโชคดีที่ไม่พยายาม

ReLoad ตามมาในปี 1997 มี “Fuel,” “The Memory Remains” และ “The Unforgiven II” สองอัลบั้มนี้ไม่สม่ำเสมอเท่างานยุคแรก แต่เป็นหลักฐานว่าวงยอมเสี่ยงกับชื่อเสียงมากกว่ายอมกลายเป็นวงบรรณาการให้ตัวเอง

จากนั้นพวกเขาทำ Garage Inc. เพื่อคารวะวงที่มีอิทธิพล และร่วมกับ San Francisco Symphony ใน S&M พิสูจน์ว่าริฟฟ์ของ Metallica สามารถยืนข้างวงออร์เคสตราได้โดยไม่ต้องสวมทักซิโดหรือขอโทษใคร

Napster: วันที่วงของประชาชนกลายเป็นตำรวจลิขสิทธิ์

ปี 2000 Metallica ฟ้อง Napster หลังพบว่าเพลงซึ่งยังไม่วางจำหน่ายถูกเผยแพร่ในระบบแบ่งปันไฟล์ Lars Ulrich ไปให้การต่อวุฒิสภาและยืนยันว่าศิลปินควรมีสิทธิ์ตัดสินใจว่างานของตนจะเผยแพร่อย่างไร

ในทางกฎหมาย จุดยืนนี้มีเหตุผล แต่ในทางภาพลักษณ์ มันคือหายนะ วงซึ่งเติบโตจากการแลกเทปใต้ดินกลายเป็นเศรษฐีที่ไล่จับคนดาวน์โหลดเพลง แฟนจำนวนมากมองว่านี่คือความหน้าซื่อใจคด แม้ความแตกต่างระหว่างการแลกเทปกับการแจกไฟล์นับล้านจะมีอยู่จริงก็ตาม

Metallica อาจมองเห็นอนาคตเรื่องค่าตอบแทนศิลปินเร็วกว่าคนอื่น แต่พวกเขาอธิบายมันด้วยท่าทีที่ทำให้คนอยากปาโมเด็มใส่หน้า Lars

St. Anger: เสียงของวงที่กำลังแตกสลายในห้องบำบัด

Jason Newsted ออกจากวงในปี 2001 หลังรู้สึกว่าตนไม่มีพื้นที่สร้างสรรค์และถูกควบคุมมายาวนาน Metallica เหลือสมาชิกสามคนซึ่งแทบคุยกันไม่รู้เรื่อง

Hetfield เข้ารับการบำบัดจากปัญหาการเสพติด การบันทึกเสียงหยุดชะงัก วงจ้างนักบำบัดเข้ามาช่วย และทุกอย่างถูกถ่ายไว้ในสารคดี Some Kind of Monster

ภาพยนตร์เรื่องนี้ทำลายภาพวงเมทัลผู้แข็งแกร่งอย่างสิ้นเชิง เราเห็นเศรษฐีวัยกลางคนเถียงกันเรื่องเวลาทำงาน ความรู้สึก และอำนาจ เห็น Lars นั่งเผชิญหน้ากับ Mustaine ซึ่งยังเจ็บปวดจากเหตุการณ์เมื่อยี่สิบปีก่อน เห็น Hetfield พยายามกลับมาทำงานโดยไม่กลับไปเป็นคนเดิม

มันทั้งน่าอึดอัด ตลก เศร้า และจริงอย่างไม่น่าเชื่อ

St. Anger ออกในปี 2003 ไม่มีโซโลกีตาร์ เพลงยาวและกระจัดกระจาย ส่วนเสียงกลองสแนร์ฟังเหมือนมีใครตีถังโลหะในโรงรถร้าง ผู้คนเกลียดมันด้วยเหตุผลที่เข้าใจได้

แต่ถึงจะเป็นอัลบั้มที่มีปัญหา มันคือเสียงของวงซึ่งกำลังหัดเดินใหม่ ไม่ใช่งานชิ้นเอก แต่เป็นบันทึกชีพจรของคนไข้ที่เกือบตายแล้วกลับมาหายใจได้

Robert Trujillo เข้าร่วมวงในปีเดียวกัน เขาเป็นมือเบสที่ยอดเยี่ยม มีประสบการณ์จาก Suicidal Tendencies และ Ozzy Osbourne ที่สำคัญกว่านั้น เขาเป็นผู้ใหญ่ซึ่งเดินเข้ามาในบ้านหลังไฟไหม้โดยไม่พยายามแย่งสิทธิ์เป็นเจ้าของบ้าน

การกลับมา และการแก่ตัวโดยไม่ยอมตาย

Death Magnetic ในปี 2008 พา Metallica กลับสู่เพลงยาว ริฟฟ์เร็ว และโซโลกีตาร์ มันไม่ใช่การย้อนวัย แต่เป็นการกลับไปหาภาษาที่วงเคยสร้างแล้วพูดด้วยเสียงของคนที่ผ่านสงครามมาแล้ว

วงเข้าสู่ Rock and Roll Hall of Fame ในปี 2009 เล่นร่วมกับ Megadeth, Slayer และ Anthrax ในคอนเสิร์ต Big Four และยังคงทำโครงการประหลาดอย่าง Lulu กับ Lou Reed ซึ่งเกือบทุกคนเกลียด แต่ไม่มีใครกล่าวได้ว่า Metallica เลือกทางปลอดภัย

Hardwired…To Self-Destruct ในปี 2016 แสดงให้เห็นว่าวงยังสามารถเขียนเพลงอย่าง “Moth into Flame” และ “Spit Out the Bone” ได้โดยไม่ฟังเหมือนชายชราปลอมตัวเป็นวัยรุ่น พวกเขาก่อตั้งมูลนิธิ All Within My Hands สนับสนุนการศึกษาอาชีพ การช่วยเหลือผู้หิวโหย และผู้ประสบภัย

Hetfield กลับเข้ารับการบำบัดในปี 2019 คราวนี้วงหยุดรอเขา แทนที่จะทำเหมือนปัญหาส่วนตัวเป็นสิ่งกีดขวางตารางธุรกิจ นั่นอาจเป็นหลักฐานว่าพวกเขาเรียนรู้อะไรบางอย่างจาก Some Kind of Monster จริง ๆ

72 Seasons ในปี 2023 มองย้อนกลับไปยัง 18 ปีแรกของชีวิต ช่วงเวลาที่ครอบครัว ความกลัว และบาดแผลเริ่มเขียนโปรแกรมลงในตัวมนุษย์ เพลงเหล่านี้ฟังเหมือน Hetfield วัยหกสิบกำลังเผชิญหน้าเด็กวัยสิบหกในตัวเอง และพบว่าเด็กคนนั้นยังโกรธ ยังกลัว และยังมีสิทธิ์จับพวงมาลัยเป็นครั้งคราว

M72 World Tour นำวงกลับไปเล่นในสนามกีฬาด้วยรูปแบบสองคืนไม่เล่นเพลงซ้ำกัน ชายสี่คนซึ่งครั้งหนึ่งแทบอยู่ในห้องเดียวกันไม่ได้ บัดนี้ต้องเตรียมเพลงหลายสิบเพลงและหมุนเวียนไปรอบเวทีขนาดมหึมา

แล้ว Metallica คืออะไรกันแน่

Metallica ไม่ใช่เพียงวงแทรชเมทัล ไม่ใช่แค่วงสนามกีฬา และไม่ใช่ตำนานผู้ไม่เคยทำผิด พวกเขาเคยสร้างอัลบั้มยอดเยี่ยม เคยทำอัลบั้มซึ่งฟังเหมือนการประชุมบำบัดที่มีถังขยะอยู่กลางห้อง เคยต่อสู้เพื่อสิทธิศิลปินอย่างถูกหลักแต่ผิดท่า เคยปฏิบัติต่อสมาชิกใหม่อย่างเลวร้าย และเคยกล้าปล่อยให้โลกเห็นความอ่อนแอของตนเอง

Cliff Burton คือมันสมองและจิตวิญญาณที่ถูกพรากไปเร็วเกินไป Jason Newsted คือคนที่แบกความเศร้าของผู้อื่นไว้บนหลัง Robert Trujillo คือความมั่นคงหลังพายุ Kirk Hammett คือคนที่ช่วยให้วงมีทำนองและมีมนุษยธรรม Lars Ulrich คือความทะเยอทะยานที่น่าหมั่นไส้แต่จำเป็น ส่วน James Hetfield คือบาดแผลซึ่งเรียนรู้การเล่นกีตาร์

ความลับของ Metallica อาจไม่ใช่การเล่นเร็ว ไม่ใช่เสียงกีตาร์ และไม่ใช่ยอดขาย ความลับคือพวกเขาเปลี่ยนสิ่งที่ควรทำลายวง—ความตาย ความโกรธ เงิน ชื่อเสียง เหล้า ความผิดหวัง และความเกลียดชังกันเอง—ให้กลายเป็นเชื้อเพลิงได้ครั้งแล้วครั้งเล่า

บางครั้งเชื้อเพลิงนั้นเผาไหม้สะอาดและให้ผลงานอย่าง Master of Puppets บางครั้งมันสำลักควันออกมาเป็น St. Anger แต่เครื่องยนต์ยังเดินต่อ

เด็กสองคนที่พบกันในปี 1981 อาจไม่รู้ว่ากำลังสร้างอะไร พวกเขาเพียงอยากเล่นเร็วกว่า หนักกว่า และดังกว่าคนอื่น

สี่สิบห้าปีต่อมา Metallica ยังคงขึ้นเวที เล่นเพลงเกี่ยวกับความกลัวในวัยเด็กต่อหน้าผู้ชมหลายหมื่นคน และทำให้คนเหล่านั้นร้องตามราวกับบาดแผลทุกแห่งมีท่อนฮุกของมันเอง

นั่นไม่ใช่ชัยชนะเหนือความมืด

มันคือการเรียนรู้ว่าจะเปิดเครื่องขยายเสียงให้ดังพอ แล้วใช้ชีวิตอยู่กับมันอย่างไร

Sting on Sting

 เรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ Sting โดย Kristine McKenna ซึ่งตีพิมพ์ใน Rolling Stone เดือนกันยายน 1983 

การมีชื่อเสียงกำลังกลายเป็นสิ่งที่น่าหวาดหวั่นขึ้นทุกทีสำหรับผม ไม่ใช่เพราะผมเกลียดคนดู ไม่ใช่เพราะผมอยากปิดตัวเองอยู่ในห้องหรูแล้วให้คนอื่นจัดการโลกภายนอกแทน แต่เพราะชื่อเสียงค่อย ๆ ดึงสิทธิพื้นฐานบางอย่างออกไปจากชีวิตคุณ โดยที่คุณแทบไม่ทันสังเกต ผมเพิ่งไปดูหนังเรื่อง The King of Comedy มา ในเรื่องนั้น Jerry Lewis ถูกแฟนคนหนึ่งบุกรุกและทำร้ายชีวิตอย่างน่ากลัว พอหนังจบ ผมเดินออกจากโรง แล้วคนที่ยืนรอเข้าโรงรอบต่อไปก็จำผมได้ พวกเขาเริ่มตะโกนเรียกชื่อผมทันที ช่วงเวลานั้นทำให้ผมรู้สึกเปราะบางอย่างประหลาด เหมือนเพิ่งเห็นคำเตือนบนจอ แล้วก้าวออกมาพบว่าคำเตือนนั้นกำลังยืนรออยู่ตรงประตู

ผมยังเดินตามถนนมากกว่านักแสดงหรือนักดนตรีมีชื่อเสียงหลายคน ผมคิดว่ามันเป็นสิทธิของผม ผมไม่อยากมีบอดี้การ์ด ไม่อยากให้รถลีมูซีนพาผมจากประตูหนึ่งไปสู่อีกประตูหนึ่ง เพราะถ้าคุณยอมให้คนอื่นจัดการทุกอย่างให้หมด คุณจะค่อย ๆ สูญเสียความเป็นผู้ใหญ่ กลายเป็นเด็กที่ทำอะไรด้วยตัวเองไม่ได้ แต่ภาพยนตร์เรื่องนั้นทำให้ผมกลัวจริง ๆ โดยเฉพาะตอนจบ เมื่อคนที่ลักพาตัวและทรมานผู้อื่นกลับได้รับชื่อเสียงเป็นรางวัล ผมอยากให้เขาล้มเหลว ผมอยากเห็น Jerry Lewis จัดการเขาให้ราบคาบ เพราะชายคนนั้นละเมิดชีวิตของคนอื่นอย่างร้ายแรง ทว่าคนดูรอบตัวผมกลับดูจะเห็นเรื่องทั้งหมดเป็นเรื่องขบขัน ตรงนั้นเองที่ผมตระหนักว่า ผมกำลังมองหนังจากจุดยืนอันโดดเดี่ยวของคนที่รู้ว่าการเป็นบุคคลสาธารณะนั้นหมายความว่าอย่างไร

ความรู้สึกของคนทั่วไปต่อผู้มีชื่อเสียงนั้นกำกวมมาก พวกเขารักคุณ แต่ก็พร้อมจะทำให้คุณอับอาย พร้อมจะดึงคุณลงมา พร้อมจะถือว่าคุณเป็นสมบัติสาธารณะโดยไม่ต้องขออนุญาต ในอเมริกาความกำกวมนี้ยิ่งชัด เพราะดูเหมือนทุกคนอยู่ในธุรกิจการแสดง คนขับแท็กซี่ก็เป็นคนขับแท็กซี่แบบโชว์บิซ แทบทุกคนเป็นนักแสดงหรือกำลังรอโอกาสจะเป็นนักแสดง แม้ในสถานที่ห่างไกลจากนิวยอร์กหรือ Los Angeles ชีวิตแทบทุกแบบก็มีภาพสะท้อนอยู่ในโทรทัศน์ มีละครตลกหรือละครชีวิตเกี่ยวกับทุกอาชีพ ทุกชนชั้น ทุกครอบครัว จนผู้คนเริ่มมีสำนวนและท่าทีเหมือนกำลังยืนอยู่บนเวที ทุกคนรับรู้ถึงกล้อง แม้ในห้องนั้นจะไม่มีกล้องอยู่จริงก็ตาม

แน่นอน มนุษย์ทุกแห่งล้วนอยากถูกมองเห็น อยากเป็นราชาของทางเดินที่ตนกำลังยืนอยู่ แต่ผมรู้สึกว่าความต้องการนั้นเข้มข้นในอเมริกามากกว่าในยุโรป อเมริกาเป็นประเทศที่ก้าวหน้าทางเทคโนโลยีอย่างยิ่ง ผู้คนจึงถูกภาพต่าง ๆ ถาโถมใส่ตลอดเวลา และภาพเหล่านั้นบอกพวกเขาซ้ำ ๆ ว่าชื่อเสียงอยู่ใกล้แค่เอื้อม ผมเดินทางไปทั่วประเทศนี้มากกว่าคนอเมริกันจำนวนมากเสียอีก ตอน The Police เริ่มต้น เราตระเวนเล่นไปเรื่อย พักตามโมเทลราคาถูก ตามสถานที่เสื่อมโทรม บางครั้งก็ในที่ซึ่งแทบไม่ต่างจากซ่อง ผมจึงรู้จักอเมริกาในฐานะนักเดินทางพอสมควร มันเป็นประเทศที่ยังหนุ่มและไร้เดียงสา ซึ่งทำให้มันน่าดึงดูด แต่ในเวลาเดียวกันก็อันตรายทางการเมือง มีพลังบางอย่างที่สามารถเข้าครอบงำประเทศนี้ได้ และ Reagan เป็นก้าวหนึ่งในทิศทางนั้น ผมไม่ได้คิดว่าเขาเป็นปีศาจ ผมกลับมองว่าเขาเป็นเหยื่อ เป็นคนที่เชื่อสิ่งที่ตนพูดอย่างจริงใจ และความจริงใจนั้นเองที่น่าเศร้า เขาไม่ได้เป็นผู้รับผิดชอบทั้งหมด เขาเป็นเพียงอาการหนึ่งของความอ่อนแอที่ฝังอยู่ในสังคม

ผู้คนถามว่าความสำเร็จเปลี่ยนผมอย่างไร ผมตอบได้เพียงว่า ในห้าปีที่ผมประสบความสำเร็จ ผมก็แก่ขึ้นห้าปีเช่นกัน บางทีผมอาจเป็นผู้ใหญ่ขึ้นอยู่แล้ว ไม่ว่าจะขายแผ่นเสียงได้มากเพียงใดด้วยซ้ำ บางครั้งผมสงสัยว่าถ้าไม่มีความสำเร็จ ผมอาจโตเป็นผู้ใหญ่มากกว่านี้เสียอีก เพราะเมื่อคุณเป็นร็อกสตาร์ ผู้คนยอมให้คุณทำตัวเป็นเด็กเอาแต่ใจ ยอมรับพฤติกรรมหลายอย่างที่คนธรรมดาควรจะเลิกไปตั้งแต่อายุยังน้อย ชื่อเสียงไม่จำเป็นต้องทำให้คุณเติบโต บ่อยครั้งมันอนุญาตให้คุณไม่ต้องเติบโตเลย

เรื่องแรงกดดันก็เช่นกัน ผมไม่ยอมเข้าร่วมกับสำนักที่พร่ำว่า “โอ้ ชีวิตศิลปินช่างกดดันเหลือเกิน” คนงานในโรงงานรถยนต์ก็มีแรงกดดัน เขาต้องจ่ายค่าจำนอง ต้องหาเงินซื้อเสื้อหนาวให้ภรรยา ความทุกข์ของเราไม่ได้สูงส่งกว่าเพียงเพราะมันเกิดขึ้นในห้องพักโรงแรมราคาแพง ความเข้าใจผิดที่แพร่หลายที่สุดเกี่ยวกับความสำเร็จก็คือ คนคิดว่ามันจะนำความสุขมาให้ แต่มันไม่ทำเช่นนั้น และผมไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าสิ่งใดจะทำได้ ผมไม่คิดว่าความสุขจำเป็นต้องเป็นเหตุผลที่เรามาอยู่บนโลกนี้ บางทีเราอยู่ที่นี่เพื่อเรียนรู้และวิวัฒน์ การแสวงหาความรู้ต่างหากที่ช่วยบรรเทาความเจ็บปวดของการเป็นมนุษย์ ทุกคนมีความเจ็บปวด แต่เมื่อคุณกำลังเรียนรู้อะไรบางอย่าง จิตใจของคุณจะถูกดึงไปอยู่ที่อื่น และความเจ็บนั้นจะไม่ครอบครองโลกทั้งหมดของคุณ

ครั้งหนึ่งผมเคยพูดว่า ความสำเร็จต้องการความโหดเหี้ยมระดับหนึ่ง และถ้าต้องเลือกระหว่างมิตรภาพกับความสำเร็จ ผมอาจเลือกความสำเร็จ ตอนนี้ผมมีความสำเร็จมหาศาลและแทบไม่มีเพื่อน—พูดแบบนั้นก็ตลกดี แต่ก็มีความจริงอยู่ในนั้น ผมมีเพื่อนสนิทน้อยมาก อาจเพียงสามคน ผมเลือกคุณภาพมากกว่าปริมาณ คนทั่วไปมักคิดว่าร็อกสตาร์ต้องมีเพื่อนเป็นล้านคน ความจริงไม่ใช่อย่างนั้นเลย ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างผมกับ Andy Summers และ Stewart Copeland ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เราสามคนเป็นบุคคลที่มีความเป็นอิสระสูงมาก และวงดนตรีโดยธรรมชาติก็เป็นพันธมิตรที่ถูกสร้างขึ้นอย่างประดิษฐ์ มีความตึงเครียดแน่นอน แต่ผมคิดว่าระหว่างเรามีความรักอย่างลึกซึ้งและมีความเคารพจริง ๆ ผมนึกไม่ออกว่ามีนักดนตรีคนใดอีกที่ผมอยากเล่นด้วยมากกว่าสองคนนั้น เพียงแต่ว่าไม่มีใครในพวกเราทำงานด้วยง่าย ความสัมพันธ์ของเราไม่เคยเป็นแบบเพื่อนรักสามคนเดินกอดคอกัน และไม่จำเป็นต้องแกล้งทำว่าเคยเป็น

ผมไม่ใช่คนที่เชื่อในทีมมากนัก เมื่ออ่านประวัติศาสตร์ ผมไม่เห็นว่ามันถูกสร้างขึ้นด้วยฝูงชนหรืออุดมการณ์มวลชน ผมเห็นบุคคลเป็นผู้สร้างมัน ส่วนการตัดสินใจใน The Police นั้น เราใช้สิ่งที่เรียกได้อย่างสุภาพว่า “ความรุนแรง” เราเถียงกันจนกว่าจะไม่มีวัวตัวใดเหลือให้กลับเข้าคอก ถ้าผมเชื่อในบางสิ่ง ผมจะต่อสู้เพื่อมัน Andy และ Stewart ก็เหมือนกัน กว่า Synchronicity จะออกมาเป็นอย่างที่ได้ยิน มันต้องผ่านเฟือง กลไก และความขัดแย้งอันน่าสยดสยองทั้งทางอารมณ์และทางเทคนิค

ก่อนทำอัลบั้ม ผมรู้ว่าเราต้องเปลี่ยนเสียงของวง เพราะเริ่มมีวงจำนวนมากทำเสียงคล้ายเรา นั่นเป็นคำชมในทางหนึ่ง แต่ก็หมายความว่าเราต้องเคลื่อนตัวออกไป เราจึงตัดสิ่งที่ผู้คนเคยคาดหวังจาก The Police ออกไปบางส่วน เร็กเก้ยังอยู่ แต่ถูกฝังลึกลงไปในกระแสใต้ผิวของดนตรี ไม่ได้ประกาศตัวชัดเหมือนแต่ก่อน สำหรับผม Synchronicity เป็นงานที่ได้รับการขัดเกลามากกว่าสิ่งที่เราเคยทำ ชื่ออัลบั้มหมายถึงเหตุบังเอิญหรือเหตุการณ์สองอย่างที่ไม่มีความเชื่อมโยงกันด้วยตรรกะ แต่กลับสัมพันธ์กันในเชิงสัญลักษณ์และอารมณ์ ในเพลงชื่อเดียวกับอัลบั้ม มีชายคนหนึ่งอยู่ในสถานการณ์ครอบครัวและกำลังเคลื่อนเข้าใกล้ความหวาดระแวง ยิ่งความหวาดระแวงของเขารุนแรงขึ้นเท่าไร สัตว์ประหลาดในทะเลสาบสกอตแลนด์ก็ยิ่งเป็นรูปเป็นร่างขึ้นเท่านั้น สัตว์ประหลาดนั้นคือความวิตกของเขา สิ่งทั้งสองไม่เกี่ยวข้องกันในโลกของเหตุผล แต่สะท้อนกันอย่างสมบูรณ์ในโลกภายใน

“King of Pain” ก็ทำงานในลักษณะเดียวกัน มันประกอบขึ้นจากภาพเปรียบเทียบเกี่ยวกับจิตวิญญาณ รอยดำเล็ก ๆ บนดวงอาทิตย์ ปลาแซลมอนที่ตายอยู่ท่ามกลางน้ำตก ผีเสื้อที่ติดอยู่ในใยแมงมุม ทั้งหมดคือภาพของการติดกับและความเจ็บปวด ส่วน “Every Breath You Take” เป็นเพลงเศร้ามาก มันทำให้ผมเศร้า แต่เป็นความเศร้าที่งดงาม เพลงนั้นเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ชีวิตส่วนตัวของผมเต็มไปด้วยความทรมาน การเขียนมันออกมาเป็นการระบายครั้งใหญ่ เพลงของผมมักเก็บชีวิตส่วนตัวไว้ในรูปแบบของต้นแบบหรือสัญลักษณ์ ไม่ใช่การจดบันทึกตรง ๆ ผมมองตัวเองว่าเป็นคนซับซ้อน มีสิ่งหลายชั้นเคลื่อนไหวอยู่ในหัว เพลงจึงดูขัดแย้งกัน เพราะตัวผมเองก็เหมือนมีสองคนอยู่ภายใน ด้านหนึ่งเป็นชายหม่นหมองที่มองเห็นหายนะอยู่ทุกหนแห่ง อีกด้านหนึ่งเป็นคนบ้าร่าเริงที่พร้อมกระโจนเข้าใส่ชีวิต

ผมมีความกำกวมคล้าย Martin ตัวละครที่ผมเล่นใน Brimstone and Treacle ผมไม่ต้องขุดลึกลงไปมากนักเพื่อพบเขา เพราะเขาเป็นตัวผมในฉบับที่ถูกขยายจนสุดขั้ว เพลงของผมจึงมักพับซ่อนความหมายเอาไว้ การบอกทุกอย่างตรง ๆ ไม่มีประโยชน์ ศิลปินควรทำให้ผู้ฟังมีส่วนร่วม บังคับให้เขาค้นพบสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเอง เพลงอาจดูเป็นนามธรรม แต่เมื่อผมย้อนกลับไปมองอย่างใกล้ชิด ผมก็เห็นว่าตัวเองกำลังเขียนถึงชีวิตส่วนตัวอยู่เสมอ 

ทุกวันนี้ผมเห็นตัวเองแสดงพฤติกรรมบางอย่าง แล้วเมื่อย้อนคิดก็พบว่ามันเป็นการจำลองวัยเด็กขึ้นมาใหม่ ผมเริ่มตระหนักมากขึ้นเรื่อย ๆ ว่าผมกำลังกลายเป็นทั้งพ่อและแม่ของตัวเอง ผมไม่ได้ระลึกถึงวัยเด็กด้วยความรักมากนัก แต่ผมก็ดีใจที่เป็นเช่นนั้น เพราะความเจ็บในช่วงเวลานั้นให้จิตวิญญาณนักสู้แก่ผม ผมไม่ได้มีวัยเด็กเลวร้ายผิดปกติ ปัญหาอยู่ที่สภาพจิตของผมเอง ซึ่งทำให้การเป็นเด็กเจ็บปวดมาก ผมจำความปวดร้าวต่อเนื่องได้ เหมือนมีอาการเจ็บอยู่ข้างในตลอดเวลา ไม่ใช่ความผิดของพ่อแม่ เพียงแต่สมองของผมทำงานแบบนั้น

บ้านของผมอาจถือว่าเสรีพอสมควร แต่ตอนเป็นเด็กผมกลับไม่ได้ต้องการความเสรี ผมคิดว่าเด็กลึก ๆ แล้วต้องการพ่อแม่ที่เข้มงวดและออกคำสั่ง เด็กอยากมีเส้นบางอย่างให้ชน ถ้าพ่อแม่ไม่บังคับอะไรเลย คุณอาจเริ่มสงสัยว่าพวกเขากำลังเลี้ยงคุณถูกหรือไม่ ผมเติบโตมาในศาสนาคาทอลิก และการมีรากอยู่ในโลกของเวทมนตร์ ศาสนา สวรรค์ นรก บาปหนักและบาปเบา ทำให้ผมแตกต่างจากโลกของร็อก ซึ่งบนพื้นผิวเต็มไปด้วยสุขนิยมและท่าทีแบบชีวิตไม่มีความหมายอื่นนอกจากปัจจุบัน

ผมไม่ใช่คาทอลิกผู้เคร่งครัดและไม่ได้ไปมิสซา แต่ผมไม่แน่ใจว่าเคยแยกตัวออกจากมันได้จริง สิ่งที่ถูกปลูกไว้ในสมองตั้งแต่ผมยังเล็กไม่มีทางหายไปทั้งหมด ผมไม่ได้เลี้ยงลูกให้เป็นคาทอลิก แต่บางครั้งก็สงสัยว่าควรทำหรือไม่ เพราะจิตใจมนุษย์ดูเหมือนจะต้องประดิษฐ์พระเจ้าและปีศาจขึ้นมาอยู่ดี อย่างน้อยพระเจ้าและปีศาจของคาทอลิกก็เป็นต้นแบบที่ผ่านการใช้งานและทดสอบมาเป็นเวลานาน สิ่งที่เราสร้างขึ้นเองอาจอันตรายกว่าเสียอีก มนุษย์มีพลังในการฉายภาพสิ่งที่อยู่ภายในออกไปสู่คนอื่นอย่างมหาศาล

แม้แต่คนที่ประกาศตนว่าไม่เชื่อพระเจ้าอย่างหนักแน่นที่สุด ผมก็คิดว่ายังมีความต้องการพระเจ้าและปีศาจฝังอยู่ในจิตไร้สำนึก ผมไม่รู้ว่าทำไม แต่มันอยู่ลึกลงไปในประวัติศาสตร์ของเผ่าพันธุ์เรา เราจำเป็นต้องเผชิญกับเทพและปีศาจซึ่งอาศัยอยู่ในจิตไร้สำนึกและในความฝัน เมื่อก่อนผมไม่ค่อยฝัน แต่ตอนนี้ผมฝันมากและจดบันทึกไว้ ผมเพิ่งเริ่มเข้าใจว่าความฝันอาจกำลังนำเสนอภาพที่มีความสอดคล้องบางอย่างให้เรา

ความฝันของผมมักเข้ามาแก้สมดุลของชีวิต ถ้าในโลกจริงผมใจร้ายกับใครเป็นพิเศษ คนคนนั้นอาจปรากฏในความฝันอย่างสูงส่ง ราวกับความฝันกำลังบอกให้ผมทบทวนวิธีที่มองเขา แต่ถ้าผมตกหลุมรักผู้หญิงคนหนึ่ง ในความฝันเธออาจปรากฏเป็นแม่มด ความฝันจึงคล้ายสมการที่พยายามรักษาสมดุลระหว่างชีวิตในจิตสำนึกกับชีวิตซึ่งเราควบคุมไม่ได้

ผมไม่เคยใช้ชีวิตตามตำนานร็อกสตาร์ และไม่เคยปรารถนาจะทำเช่นนั้น การทำตัวคลุ้มคลั่งทุกคืนไม่ได้ต้องใช้จินตนาการมากนัก ผมเห็นนักดนตรีหลายคนแสดงตำนานนั้นต่อสาธารณะราวกับเป็นหน้าที่ วันก่อนผมเห็นภาพงานแถลงข่าวของ US Festival และได้ยินคนจากฝ่ายของ The Clash ตะโกนว่าจะต้องมีอะไรบางอย่างให้ได้ยินจากวง ผมก็สงสัยว่าพวกเขาจะพูดอะไร การตะโกนถ้อยคำของ Karl Marx ขณะกวาดเงินดอลลาร์เข้ากระเป๋าเป็นความกำกวมที่ผมรับไม่ค่อยได้ ผมเคยเคารพ The Clash แต่ตอนนี้ไม่เคารพแล้ว ส่วนคนที่ผมเคารพนั้น ผมนึกชื่อขึ้นมาในทันทีแทบไม่ได้ ตำราว่าด้วยการเป็นร็อกสตาร์ถูกเขียนไว้หมดแล้ว กับดักทุกหลุมวางอยู่ตรงหน้าให้เห็นอย่างชัดเจน

หนึ่งในกับดักนั้นคือยาเสพติด ยาเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งเลวร้ายแทบทุกอย่างที่มากับชื่อเสียง มันพร้อมอยู่ตรงนั้นเสมอในเวลาที่คุณอ่อนแอ คุณต้องควบคุมมัน และตอนนี้ผมเลิกยาแล้ว วันหนึ่งผมได้ยินตัวเองพูดว่ายาไม่ใช่ปัญหา แล้วถอยออกมามองประโยคนั้น ผมรู้ทันทีว่ามันเป็นจิตวิทยาที่น่าเศร้า ผมกำลังหลอกตัวเอง ผมจึงหยุดทั้งหมดเมื่อประมาณหนึ่งปีก่อน ผมไม่เคยเป็นผู้ติดเฮโรอีนหรืออะไรแบบนั้น ปัญหาคือในโลกนี้ยาอยู่รอบตัว คุณจึงรับมันมาใช้ แล้ววันหนึ่งก็เริ่มใช้ตามลำพัง ตรงนั้นเองที่มันอันตราย เพราะคุณเริ่มโกหกคนอื่นและโกหกตัวเอง

ยาแทรกซึมเข้ามาอย่างเงียบ ๆ มันหาง่าย และในเวลาที่คุณรู้สึกเปราะบาง มันจะยืนอยู่ใกล้มือพอดี แต่คุณต้องไม่แตะต้องมัน ผมไม่เชื่อคนที่บอกว่าสามารถควบคุมได้ หรือกินมาตั้งแต่อายุสิบสองแล้วยังไม่มีปัญหา ความคิดนั้นผิด และแม้ฟังดูเคร่งศีลธรรม ยาเหล่านั้นก็ไม่ได้สนุกถึงเพียงนั้นด้วยซ้ำ

ภาพที่ผู้คนมีต่อผมมักเป็นภาพของคนหยิ่งยโส เรื่องนั้นทำให้ผมประหลาดใจอยู่บ้าง แม้ผมยอมรับว่าในระดับหนึ่งผมหยิ่ง ศิลปินที่คู่ควรกับเวทีจำเป็นต้องมีความหยิ่งอยู่ในตัว คุณต้องมีรัศมีบางอย่างที่บอกคนดูว่า “มองผมสิ เพราะผมเก่งจริง” ไม่อย่างนั้นคุณจะขึ้นเวทีทำไม แต่ในหลายด้านผมก็ถ่อมตัว รู้จักล้อเลียนตัวเอง และเจียมเนื้อเจียมตัวมาก—อย่างน้อยผมก็อยากเชื่อเช่นนั้น

ผมชอบการถ่ายภาพและยอมรับว่าเล่นกับภาพลักษณ์ การสร้างภาพที่ใหญ่กว่าชีวิตแล้วขายมันให้สาธารณะเป็นเรื่องน่าสงสัย แต่ดูเหมือนมันเป็นข้อกำหนดส่วนหนึ่งของการทำเพลง คุณมีทางเลือกไม่มากนัก จะเป็น Greta Garbo หายตัวไปจากโลก จะเอากระสอบคลุมหัว หรือจะเล่นเกมนี้ในระดับหนึ่ง ผมไม่ได้ชอบหน้าตาตัวเองเสมอ บางเช้าผมตื่นขึ้นมาแล้วเกลียดตัวเอง แต่ผมมั่นใจว่าหากมีเวลาสักสองชั่วโมง ผมสามารถสร้างใบหน้าหรือรูปลักษณ์ที่ต้องการขึ้นมาได้ ทุกอย่างอยู่ในจิตใจ

ผมยอมรับว่ามีความหลงตัวเอง แต่คงไม่ใช้คำนั้นนิยามตัวเอง ในอาชีพของผม ความหลงตัวเองจำนวนหนึ่งเป็นสิ่งจำเป็น ถ้าผมไม่รู้สึกว่าตัวเองดูดี ผมจะแสดงได้ไม่ดี ถ้าร่างกายแข็งแรง กล้ามเนื้อกระชับ ไม่ดูอ่อนล้า และเตรียมตัวมาดี ผมจะทำงานได้ดีกว่า คนจ่ายเงินมาดูคุณ หากคืนนี้ผมมีการแสดง ผมจะออกกำลังกาย อาบน้ำ ไม่กินขยะ นอนให้พอ การแสดงบนเวทีมีส่วนที่เป็นกีฬามากพอ ๆ กับดนตรี—เอาละ อาจไม่ถึงกับมากพอกัน แต่สิ่งที่คุณทำจำนวนไม่น้อยคือกระโดดขึ้นลงให้ตรงจังหวะ

เมื่อสถานที่แสดงใหญ่ขึ้น ท่าทางก็ต้องขยายขึ้นบ้าง แต่การเคลื่อนไหวของผมยังมีรากอยู่ในความเพลิดเพลินกับดนตรี ถ้าไม่มีกรูฟ ผมก็ไม่เต้น ผมไม่ได้กระโดดเพราะคนคาดหวังให้ทำ มันเป็นการตอบสนองต่อเสียงดนตรีจริง ๆ ถ้าไม่รู้สึกถึงมันแล้วต้องแกล้งกระโดด ผมคงอับอาย

ผมเพิ่งไปดู Prince เขามีพลังมากและเป็นนักดนตรีที่ดีจริง แต่ผมรู้สึกว่าเขาใช้พลังมากเกินไปกับการทำตัวเป็นผู้ยั่วยวน ผมไม่ได้ตื่นเต้นกับบั้นท้ายของเขาหรืออะไรทำนองนั้น เขายังหนุ่มและคงเติบโตขึ้น ผมหวังว่าเมื่ออายุมากขึ้นเขาจะไม่ต้องทำแบบเดิมต่อไป หรือบางทีเขาอาจกำลังล้อเลียนตัวเอง ถ้าเป็นเช่นนั้นก็ถือว่าตลกมาก เพลงของเขาอาจทรงพลังในเชิงเรื่องเพศยิ่งขึ้น หากไม่ทุ่มเทกับท่าทางหวือหวาแบบนั้นมากเกินไป แต่ผมก็เข้าใจแรงล่อใจ คุณขยับขาหนึ่งครั้งแล้วผู้หญิงกรี๊ด คุณย่อมอยากทำซ้ำ พวกเราทุกคนมีความผิดแบบเดียวกัน เพราะมันให้ความรู้สึกดีและตอกย้ำว่าคุณมีอำนาจเหนือผู้ชม 

ผมหวังว่าดนตรีป๊อปจะรองรับสิ่งที่ละเอียดอ่อนและซับซ้อนได้ หากมันพูดได้แต่ถ้อยคำกว้าง ๆ มันก็คงไร้ประโยชน์ และผมคงไม่อยากอยู่ในวงการนี้ ผมเชื่อว่ามันสามารถตีความความสัมพันธ์และปัญหาต่าง ๆ อย่างละเอียดได้ ผมไม่สนใจการเหมารวม แม้บางครั้งผมอาจเผลอทำ เพราะในเวลานั้นคิดอะไรที่ดีกว่าไม่ออก คนอย่าง Dylan ทำงานกับประเด็นซับซ้อนได้สำเร็จ James Taylor ก็เช่นกัน งานที่ดีที่สุดของเขาเป็นส่วนตัวและละเอียดมาก วางอยู่บนเส้นบาง ๆ ระหว่างมนตร์เสน่ห์กับความคลุ้มคลั่ง

หน้าที่ของดนตรีป๊อปในระดับดีที่สุดคือการบ่อนทำลาย ภายนอกมันดูเหมือนกำลังรับรองระบบ มันทำเงิน สร้างอุตสาหกรรม และเลี้ยงธุรกิจจำนวนมหาศาล แต่ข้างใต้มีความเป็นอนาธิปไตยอยู่ ผมไม่ได้หมายความว่าดนตรีเพียงอย่างเดียวจะล้มสังคมได้ แต่มันเคยช่วยเปลี่ยนสังคม The Beatles และกระแสฮิปปี้มีอิทธิพลต่อสงครามเวียดนาม ไม่ว่าจะในทางดีหรือร้าย ผมไม่ได้บอกว่าการที่อเมริกาแพ้เป็นสิ่งดี เพราะในสงครามนั้นทุกคนแพ้ แต่เป็นครั้งแรก ๆ ที่ผู้คนจำนวนมากตั้งคำถามกับถ้อยคำว่า “ประเทศของฉันถูกเสมอ ไม่ว่าจะทำอะไร” การตั้งคำถามเช่นนั้นน่าจะเป็นสิ่งที่ดี

ใน Ghost in the Machine และ Synchronicity มีสิ่งที่อาจเรียกได้ว่าเป็นกระแสการเมืองอยู่ แต่ผมต่อต้านการเมืองด้วยตัว พ ใหญ่ ผมไม่ต้องการอุดมการณ์สำเร็จรูป ถึงอย่างนั้นเราก็ต้องเผชิญกับความจริงเรื่องพลังงานและอาวุธนิวเคลียร์ การพูดว่าให้กำจัดมันเสียทั้งหมดไม่มีประโยชน์ เพราะความรู้นั้นเกิดขึ้นแล้วและจะไม่หายไป ผมไม่ชอบความคิดแบบต่อต้านเทคโนโลยีที่เสนอให้เรากลับไปหาธรรมชาติและทำราวกับว่าสามารถลบนิวเคลียร์ออกจากสมองมนุษย์ได้ สิ่งที่ต้องทำคือทำให้มันปลอดภัย และวิธีเดียวคือกำจัดพวกอันธพาลกับอาชญากรที่กำลังควบคุมโลก พวกเขาเป็นอาชญากรจริง ๆ โลภ หวาดกลัว และกำลังทำให้เราทุกคนตกอยู่ในอันตราย

เรามีโอกาสถูกระเบิดขึ้นมาจริง ๆ ยุคที่คนธรรมดาสามารถมีระเบิดไฮโดรเจนเป็นของตนอาจอยู่ห่างออกไปไม่กี่ปี มนุษย์ทำผิดพลาดตรงที่เชื่อว่าตัวเองมีสิทธิจะอยู่รอด สปีชีส์ต่าง ๆ สูญพันธุ์บนโลกตลอดเวลาโดยไม่มีใครสังเกต ดาวเคราะห์นี้จะยังอยู่ต่อให้เราไม่อยู่ เราต้องเลิกท่าทีที่คิดว่ามนุษย์มีสิทธิศักดิ์สิทธิ์และจะมีบางสิ่งมาช่วยเรา ชาวดาวอังคารจะไม่ลงมา พระเจ้าก็จะไม่ช่วยเรา เรากำลังอยู่ในอันตรายร้ายแรง เพียงแต่ชีวิตประจำวันทำให้เราลืมมันได้ง่าย

ทุกครั้งที่เราใช้เงินอีกหนึ่งล้านดอลลาร์กับการป้องกันประเทศ อันตรายกลับยิ่งเพิ่มขึ้น อาวุธเหล่านั้นไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อวางโชว์ มันถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้ และคำว่าเหนือกว่าทางทหารหมายความว่าอะไร—เหนือกว่าใคร เหนือกว่าซากโลกหรือ เราในฐานะเผ่าพันธุ์หมกมุ่นกับสิ่งที่บริโภคมากเกินไป จนไม่สนใจสิ่งที่กำลังจะบริโภคเรา นี่คือความบ้าคลั่งที่ต้องจัดการ ผมไม่ได้มองโลกในแง่ร้าย ผมมองตามความจริง ผมต้องการให้อนาคตดีขึ้น และเราควรดำเนินชีวิตราวกับลูกของเราจะมีอนาคตที่เหมาะสม แต่ผมปิดตาต่อข้อเท็จจริงไม่ได้ เราต้องทำอะไรบางอย่างในเร็ววัน บางทีมนุษย์อาจต้องเผชิญหายนะก่อนจึงจะได้สติ ผมเพียงหวังว่าเราจะเรียนรู้จากมัน และหวังว่าหายนะนั้นจะไม่เกิดขึ้นเพราะความผิดของผม

อีกเรื่องที่ผมกำลังทำใน Los Angeles คือหาทุนสร้าง Gormenghast ผมรู้จักนักแสดงจำนวนมากและเห็นพวกเขานั่งเฝ้าโทรศัพท์ รอให้งานเดินเข้ามาหา บางคนโชคดี แต่คนส่วนใหญ่แทบไม่ต่างจากการรอถูกลอตเตอรี่ ผมจึงคิดว่า ถ้าอยากทำภาพยนตร์และมีเงินซื้อสิทธิ์ในเรื่องที่เหมาะกับตัวเอง ทำไมไม่ทำ ผมซื้อสิทธิ์หนังสือเหล่านั้นและเขียนบทขึ้นมา แต่เมื่อคุณขอเงินหกหรือเจ็ดล้านดอลลาร์ ผู้คนย่อมกลัว การหาเงินทำหนังคือการรับมือกับความวิตกส่วนตัวของคนที่นั่งในสำนักงาน สูบซิการ์ และรู้ว่าตำแหน่งของตนไม่มั่นคง แต่นั่นไม่ควรเป็นวิธีบริหารรูปแบบศิลปะ

พวกเขาบอกว่าโครงการนี้ไม่เป็นการค้า แต่เมื่อแปดปีก่อน ทุกบริษัทแผ่นเสียงใหญ่ก็บอกว่าเพลงของผมไม่เป็นการค้าเช่นกัน สองปีให้หลัง คุณเปิดวิทยุแทบไม่ได้โดยไม่เจอเพลง “ไม่เป็นการค้า” เหล่านั้น ผมไม่ต้องการให้ชื่อเสียงทางดนตรีรับประกันความสำเร็จให้ภาพยนตร์ ไม่อยากเดินเข้าฮอลลีวูดด้วยท่าทีว่า “ผมมาแล้ว ทุกคนรอผมอยู่ใช่ไหม” ผมค่อย ๆ เข้ามาจากด้านล่าง เล่นหนังนอกกระแสอย่าง Brimstone and Treacle ซึ่งผมยังประหลาดใจที่ได้ฉายในอเมริกาและมีผู้จัดจำหน่าย ผมอยากทำต่อไปในลักษณะนั้น

ชื่อ Sting อาจช่วยดึงคนดูบางกลุ่ม แต่สำหรับอีกกลุ่มมันเป็นภาระผูกคอ ใครจะอยากดูชายชื่อ String ในหนัง—พวกเขาอาจเรียกชื่อผมผิดเสียด้วยซ้ำ แม่ของคุณจะไปดู String แสดงหนังหรือ ผมภูมิใจที่เป็นนักดนตรีร็อก แต่ไม่อยากถูกตีตรา เมื่ออยู่ในภาพยนตร์ ผมต้องการแสดง

ดนตรีกับภาพยนตร์มีความเกี่ยวพันกัน ความมั่นใจจากการเป็นนักดนตรีช่วยให้ผมอยู่หน้ากล้องได้ แต่การข้ามจากรูปแบบศิลปะหนึ่งไปสู่อีกรูปแบบหนึ่งเป็นเรื่องยากที่สุดอย่างหนึ่งสำหรับนักแสดง และพูดตามตรง คุณไม่จำเป็นต้องฉลาดระดับศัลยแพทย์สมองเพื่อเล่นร็อกแอนด์โรล หลายครั้งความจริงเป็นตรงกันข้าม นักแสดงร็อกที่ยอดเยี่ยมบางคนไม่มีสามัญสำนึกเอาเสียเลย คนที่ข้ามจากแขนงหนึ่งสู่อีกแขนงได้สำเร็จจึงมักฉลาดเป็นพิเศษ David Bowie ทำได้ดี Bobby Darin ก็ทำได้ เขาเป็นทั้งนักร้องและนักแสดงที่ยอดเยี่ยม ส่วน The Man Who Fell to Earth ก็เป็นการเลือกที่เฉลียวฉลาดมากสำหรับ Bowie

ผมรับบทใน Dune เพราะ David Lynch และไม่มีเหตุผลอื่น ตอนแรกผมไม่อยากทำ ผมคิดว่าการกระโดดเข้าไปอยู่ในภาพยนตร์ขนาดมหึมาอาจไม่ฉลาด ผมอยากให้เส้นทางภาพยนตร์เติบโตขึ้นอย่างช้า ๆ จึงไปพบเขาแบบลากเท้าไป แต่เมื่อได้พบ David ผมชอบเขาทันที เขาเป็นคนบ้าที่ซ่อนตัวอยู่ในคราบคนธรรมดา และผมรู้ว่าเขากำลังจะทำสิ่งพิเศษ ผมจึงต้องร่วมงานด้วย ตัวละครของผมไม่ได้อยู่ทุกฉาก แต่สำคัญต่อโครงเรื่อง เขาเป็นหนึ่งในตระกูล Harkonnen ขุนนางศักดินาผู้ชั่วร้ายจากดาวมืด เป็นศัตรูกับครอบครัวฝ่ายดี มีการต่อสู้ใหญ่ในตอนท้าย และผมมีลุงชั่วร้ายซึ่งเป็นบารอน—ทั้งหมดฟังดูสนุกดี

การไปเล่นหนังไม่ได้หมายความว่า The Police เลิกท้าทายผม การอยู่ในวงยังเป็นงานยาก มันเหมือนการแต่งงานที่ไม่มีเพศสัมพันธ์ สารหล่อลื่นเพียงอย่างเดียวที่เรามีคือดนตรี เพราะฉะนั้นดนตรีต้องดี เงินไม่ใช่สารหล่อลื่นอีกต่อไป ถ้าใครในพวกเรารู้สึกว่าเดินหน้าด้วยกันไม่ได้ เงินจะไม่มีผล ผมมีเงินพอแล้ว แม้ยังสนุกกับการหาเงิน เพราะการทำเงินก็น่าสนุก แต่เราอยู่ด้วยกันต่อเพราะวงยังทำงานได้ ผมพูดมาตลอดว่า The Police อาจแตกพรุ่งนี้ก็ได้ ทันทีที่มันกลายเป็นภาระน่าเบื่อ ผมจะเดินออกไป 

สิ่งสำคัญที่สุดที่ผมเรียนรู้หลังวงมีชื่อเสียงคือ ต้องระมัดระวังคำพูดมากขึ้น ในบทสัมภาษณ์ครั้งก่อน ผมพูดเรื่องวัยเด็กและครอบครัวด้วยความหยิ่งและขาดความคิด คำพูดบางอย่างทำร้ายครอบครัวอย่างลึกซึ้ง ผมต้องใช้ความพยายามมากเพื่อซ่อมแซมความเสียหาย นั่นไม่ใช่ความผิดของคนสัมภาษณ์ แต่เป็นความผิดของผมเอง ผมจึงเริ่มตระหนักถึงผลที่ตามมาจากสิ่งที่พูดกับสื่อ

ครอบครัวของผมไม่ได้เตรียมพร้อมรับการรุกรานของสื่อ ผมมีเกราะป้องกันตัวเอง แต่ผู้บริสุทธิ์ที่ยืนอยู่ข้าง ๆ—ลูก ภรรยา และคนใกล้ชิด—กลับถูกบดขยี้ ผมไม่มีทางปกป้องทุกคนจากอาชีพของตัวเองได้ และผมก็จำเป็นต้องใช้ชีวิตของตัวเองต่อไป แต่ต้องมีจุดสมดุลระหว่างการเห็นแก่ตัวในแบบที่จำเป็น กับการดูแลผู้คนรอบตัว

ผมยอมรับในระดับหนึ่งว่า เมื่อบุคคลสาธารณะได้รับค่าตอบแทนมหาศาล ผู้คนย่อมรู้สึกว่าตนจ่ายเงินเพื่อมีส่วนร่วมในชีวิตของเขาด้วย แต่สิทธินั้นไปไกลเกินไปได้ และผมเห็นมันทำลายชีวิตจริง ๆ อาจไม่ใช่ชีวิตผมโดยตรง แต่เป็นชีวิตคนรอบตัว และเรื่องเช่นนั้นไม่สนุกเลย

ผมเคยพูดว่าถ้าหลีกเลี่ยงได้ ผมคงไม่ให้สัมภาษณ์อีก การสนทนาครั้งนี้อาจมีประโยชน์ แต่ผมไม่อยากยืนบนแท่นเทศนา ผมไม่ได้มีความต้องการสารภาพบาป และไม่มีประเด็นสังคมร้อนแรงใดที่คิดว่าตัวเองเข้าใจอยู่คนเดียว สิ่งสำคัญที่ผมต้องการพูดอยู่ในเพลง ในรูปแบบที่คลุมด้วยสัญลักษณ์ ส่วนสิ่งที่ผมพูดในการสัมภาษณ์ คุณจะนำไปตีความอย่างไรก็แล้วแต่คุณ

ผมไม่ได้ใช้ชีวิตลับอีกครึ่งหนึ่ง ไม่ได้แบ่งตัวเองเป็นคนหนึ่งต่อหน้ากล้องและอีกคนในห้องมืด ผมดำเนินชีวิตค่อนข้างตรงไปตรงมา ผมไม่ใช่เทวดาอย่างแน่นอน แต่คิดว่าตัวเองค่อนข้างเป็นมนุษย์ธรรมดา และมีความต้องการธรรมดา ส่วนเรื่องที่สื่อเขียน ผมไม่รู้สึกว่าจำเป็นต้องออกมาแก้ต่าง เพราะพวกเขาไม่ได้เขียนถึงผมจริง ๆ พวกเขาประดิษฐ์ชีวิตหนึ่งขึ้นมา แล้วเอาชื่อผมไปติดไว้ข้างบน

เรื่องเหล่านั้นอาจทำร้ายคนที่ยังไม่มีเกราะป้องกันตัวเองแข็งแรงเท่าผม แต่สำหรับตัวผม ผมรู้ว่าพวกเขาไม่รู้จักผม และไม่มีวันรู้จัก สิ่งที่พวกเขาเขียนจึงไม่ใช่ชีวิตของผม เป็นเพียงชีวิตในจินตนาการของใครบางคนเท่านั้น

และหากพวกเขายืนยันจะเชื่อว่านั่นคือตัวผมจริง ๆ—ก็ช่างหัวมัน

11.2.1963

วันที่ The Beatles บันทึกอัลบั้มเกือบทั้งชุดภายในวันเดียว

วันจันทร์ที่ 11 กุมภาพันธ์ 1963

วันนั้น The Beatles เข้าไปใน Studio Two ของ EMI Recording Studios บนถนน Abbey Road ตั้งแต่เวลา 10 โมงเช้า และออกจากห้องอัดราว 4 ทุ่ม 45 นาที พวกเขาบันทึกเพลงสำเร็จถึง 10 เพลงจาก 14 เพลง ที่ปรากฏในอัลบั้ม Please Please Me พร้อมกับอัด “Hold Me Tight” อีกเพลงหนึ่งซึ่งสุดท้ายยังไม่ผ่านการคัดเลือก เท่ากับว่าภายในเวลาไม่ถึง 13 ชั่วโมง หรือเวลาทำงานจริงราว 585 นาที พวกเขาสร้างงานส่วนใหญ่ของอัลบั้มชุดแรกเสร็จภายในวันเดียว

เรื่องต่อไปนี้เป็นการจำลองบรรยากาศจากลำดับการบันทึก เอกสารการทำงาน และความทรงจำของผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ โดยไม่มีการแต่งบทสนทนาขึ้นใหม่

10.00 น. — สี่หนุ่มเดินเข้าสตูดิโอ

เช้าวันนั้นลอนดอนหนาวเย็น และ John Lennon ดูไม่เหมือนคนที่กำลังจะร้องเพลงติดต่อกันทั้งวันเลยแม้แต่น้อย เขาเป็นหวัดหนัก เสียงเริ่มแหบ และต้องอมยาแก้เจ็บคอ Zubes อยู่เรื่อย ๆ แต่ไม่มีใครคิดจะเลื่อนการบันทึก เพราะ Parlophone ต้องการอัลบั้มออกมาโดยเร็วที่สุด ซิงเกิล “Please Please Me” กำลังประสบความสำเร็จ และ George Martin ต้องรีบเปลี่ยนกระแสของเพลงหนึ่งเพลงให้กลายเป็นแผ่นเสียงเต็มชุด

ในห้องควบคุมมี George Martin เป็นโปรดิวเซอร์ Norman Smith ดูแลด้านวิศวกรรมเสียง และ Richard Langham ควบคุมเครื่องเทป พวกเขาไม่ได้เตรียมสร้างงานซับซ้อนแบบ Revolver หรือ Sgt. Pepper ที่จะเกิดขึ้นในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ภารกิจของวันนี้ตรงไปตรงมามากกว่า นั่นคือจัดวางเครื่องดนตรี ตั้งไมโครโฟน เปิดเทป และปล่อยให้ The Beatles เล่นเหมือนกำลังแสดงอยู่บนเวที

George Martin ต้องการจับพลังของวงที่ผู้ชมเคยได้ยินตามคลับลงบนแผ่นเสียง เดิมทีเขาเคยคิดจะบันทึกการแสดงของวงที่ Cavern Club ในลิเวอร์พูล แต่เมื่อพบว่าสภาพเสียงของสถานที่ไม่เหมาะ เขาจึงตัดสินใจนำวงเข้าสตูดิโอแทน และจำลองความรู้สึกของการแสดงสดให้มากที่สุด

The Beatles ในเวลานั้นไม่ได้เป็นวงหน้าใหม่ที่เพิ่งซ้อมเพลงได้ไม่กี่สัปดาห์ พวกเขาผ่านการเล่นคืนละหลายชั่วโมงในฮัมบวร์กและ Cavern Club มาแล้ว เพลงเหล่านี้ฝังอยู่ในกล้ามเนื้อ อยู่ในสัญชาตญาณ และอยู่ในวิธีที่ทั้งสี่คนมองตากันระหว่างเล่น สิ่งที่ George Martin ต้องทำจึงไม่ใช่สอนให้พวกเขาเป็นวงดนตรี แต่คือจับวงดนตรีที่พร้อมอยู่แล้วลงบนเทปให้ทันเวลา

ช่วงเช้า — จากโลกภายในสู่เสียงนับ “One, two, three, four!”

เพลงแรกของวันคือ “There’s a Place” แทนที่จะเริ่มด้วยเพลงร็อกแอนด์โรลที่เล่นง่ายและคุ้นมือ พวกเขากลับเริ่มจากเพลงที่มีบรรยากาศครุ่นคิด เนื้อหาเกี่ยวกับสถานที่ในจิตใจซึ่งผู้ร้องสามารถหลบเข้าไปเมื่อรู้สึกเศร้าหรือโดดเดี่ยว John กับ Paul ร้องประสานกัน ขณะที่วงทดลองปรับจังหวะและรายละเอียดของกีตาร์ไปทีละรอบ พวกเขาเล่นเพลงนี้ถึงสิบเทค ก่อนที่ John จะกลับมาเติมฮาร์โมนิกาในช่วงบ่าย

ต่อมาคือเพลงที่ในเอกสารยังใช้ชื่อว่า “Seventeen” ก่อนจะเปลี่ยนเป็น “I Saw Her Standing There” ทันทีที่ Paul ตะโกนนับ “One, two, three, four!” เพลงก็ระเบิดออกมาราวกับประตู Cavern Club ถูกเปิดขึ้นกลางห้องอัด เสียงนับเข้าที่เราได้ยินในอัลบั้มมาจากอีกเทคหนึ่ง ก่อนถูกนำมาต่อไว้ด้านหน้าเพลง เพื่อให้อัลบั้มเปิดตัวด้วยพลังแบบการแสดงสด

พวกเขาอัดเพลงนี้เก้าเทคในช่วงเช้า และกลับมาเติมเสียงปรบมือในช่วงบ่าย มาสเตอร์สุดท้ายจึงไม่ได้มาจากการเล่นครั้งเดียวรวด แต่เกิดจากการเลือกและตัดต่อส่วนที่ดีที่สุดเข้าด้วยกัน รายละเอียดนี้แสดงให้เห็นว่า แม้อัลบั้มจะฟังสดและเป็นธรรมชาติ George Martin ก็ไม่ได้เพียงเปิดเครื่องแล้วปล่อยทุกอย่างผ่านไป เขายังคัดเลือก ตัดต่อ และปรุงแต่งองค์ประกอบเท่าที่เทคโนโลยีในเวลานั้นอนุญาต

เมื่อช่วงเช้าสิ้นสุดลง วงแทบไม่ได้พักอย่างจริงจัง มีคำบอกเล่าว่าระหว่างพักกลางวันพวกเขายังซ้อมและทบทวนเพลงกันต่อ เพราะนาฬิกากำลังเดิน และยังเหลือเพลงอีกเกือบทั้งอัลบั้มที่ต้องทำให้เสร็จ

14.30 น. — ช่วงบ่ายที่ไม่มีเวลาจะให้เสีย

หลังพักกลางวัน ทุกคนกลับเข้าประจำตำแหน่ง Paul รับบทเด่นใน “A Taste of Honey” เพลงช้าแบบมาตรฐานซึ่งแสดงอีกด้านหนึ่งของวง ด้านที่ไม่ได้มีแต่ร็อกแอนด์โรลเสียงดัง เขาร้องเสียงหลัก แล้วบันทึกเสียงร้องซ้ำอีกชั้นหนึ่ง พวกเขาเล่นพื้นฐานของเพลงนี้ห้าเทค ก่อนเพิ่มเสียงร้องอีกสองเทค

จากนั้นเป็น “Do You Want to Know a Secret” เพลงของ Lennon–McCartney ที่ยกให้ George Harrison ร้องนำ ใช้แปดเทคกว่าจะได้รูปทรงตามที่ต้องการ ต่อด้วย “Misery” เพลงสั้น กระชับ และมีความเศร้าแบบที่ยังยิ้มได้ระหว่างร้อง เพลงนี้ใช้ถึงสิบเอ็ดเทค และยังไม่สมบูรณ์ในวันนั้น เพราะ George Martin จะกลับมาเติมเปียโนภายหลัง

ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง เสียงของวงสลับไปมาระหว่างป๊อป เพลงรัก เพลงช้า และร็อกแอนด์โรล โดยแทบไม่มีการเปลี่ยนฉากทางเสียงที่ซับซ้อน ไม่มีวงเครื่องสาย ไม่มีเทปย้อนกลับ ไม่มีออร์เคสตรา มีเพียงกีตาร์สองตัว เบส กลอง ฮาร์โมนิกา เสียงร้อง และความสามารถของทั้งสี่คนในการเปลี่ยนอารมณ์ทันทีที่ไฟแดงเหนือประตูห้องอัดติดขึ้น

ช่วงบ่ายยังมีการกลับไปเติมฮาร์โมนิกาให้ “There’s a Place” เพิ่มเสียงปรบมือใน “I Saw Her Standing There” และซ้อนเสียงร้องของ Paul ใน “A Taste of Honey” ทุกอย่างเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่ไม่ได้ทำแบบลวก ๆ เพราะแม้มีเวลาจำกัด ทุกคนยังพร้อมจะลองใหม่เมื่อรู้ว่าสิ่งที่อยู่บนเทปยังไม่ดีพอ

“Hold Me Tight” — สิบสามเทคที่ยังไม่ผ่าน

ก่อนเข้าสู่เพลงคัฟเวอร์ช่วงค่ำ วงลองบันทึก “Hold Me Tight” พวกเขาเล่นถึงสิบสามเทค มากกว่าเพลงเกือบทุกเพลงในวันนั้น แต่สุดท้าย George Martin ตัดสินใจว่าเพลงยังไม่ดีพอสำหรับอัลบั้ม

ลองคิดดู ในวันที่ต้องการเพลงอย่างเร่งด่วนถึงสิบเพลง พวกเขายังยอมทิ้งเพลงที่ใช้เวลาอัดไปถึงสิบสามครั้ง นี่แสดงให้เห็นว่าความรวดเร็วไม่ได้หมายถึงการรับทุกอย่างโดยไม่คัดเลือก “Hold Me Tight” ถูกพักไว้ ก่อนที่วงจะนำกลับมาบันทึกใหม่ในเดือนกันยายนสำหรับอัลบั้ม With the Beatles

George Harrison เคยพูดติดตลกในภายหลังว่า อัลบั้มแรกใช้เวลาหนึ่งวัน ส่วนอัลบั้มที่สอง “ใช้เวลานานกว่านั้นเสียอีก” ฟังเหมือนเรื่องขำ แต่สำหรับชีวิตของ The Beatles ในปี 1963 มันก็แทบเป็นคำอธิบายกระบวนการทำงานทั้งหมดของพวกเขาได้จริง ๆ

19.30 น. — เล่นเหมือนอยู่ Cavern Club

เมื่อเข้าสู่ช่วงค่ำ บรรยากาศเปลี่ยนไป เพลงแต่งเองซึ่งต้องปรับรายละเอียดมากกว่าถูกจัดการไปแล้ว ตอนนี้พวกเขาหันเข้าสู่ส่วนที่ใกล้เคียงกับการแสดงตามคลับมากที่สุด นั่นคือเพลงอเมริกันที่เล่นกันมาหลายร้อยครั้ง

เริ่มจาก “Anna (Go to Him)” ของ Arthur Alexander John ร้องด้วยเสียงเหนื่อยล้า แหบ และเศร้ากว่าต้นฉบับ ความไม่สมบูรณ์ของลำคอกลับทำให้เพลงมีน้ำหนักทางอารมณ์มากขึ้น พวกเขาใช้เพียงสามเทค จากนั้นถึงคราว Ringo ร้อง “Boys” ซึ่งผ่านในเทคเดียว ไม่มีการแก้ใหม่ ไม่มีการค่อย ๆ ประกอบเสียงกลองทีหลัง Ringo ต้องตีกลองและร้องนำไปพร้อมกัน ขณะที่ John, Paul และ George ส่งเสียงสนับสนุนอยู่รอบตัว ผลลัพธ์ฟังเหมือนวงกำลังสนุก มากกว่ากำลังทำงานภายใต้เส้นตาย

ต่อด้วย “Chains” สี่เทค และ “Baby It’s You” สามเทค เพลงหลังยังขาดเสียง celesta ซึ่ง George Martin จะเติมในภายหลัง ยิ่งดึก เพลงยิ่งใช้จำนวนเทคน้อยลง ส่วนหนึ่งเพราะเวลาเหลือน้อย แต่อีกส่วนหนึ่งเพราะนี่คือดินแดนที่พวกเขาคุ้นเคย เพลงคัฟเวอร์เหล่านี้ไม่ต้องคิดใหม่ พวกเขาเพียงต้องปล่อยสิ่งที่ทำอยู่ทุกคืนให้ออกมาเต็มกำลัง

Norman Smith สังเกตว่า ทั้งที่วงบันทึกเสียงมาทั้งวัน พวกเขากลับดูเหมือนจะเล่นดีขึ้นเรื่อย ๆ มันเป็นสภาพของวงดนตรีสดที่เมื่อเหนื่อยจนเลิกคิด การตอบสนองต่อกันจะกลับไปเป็นสัญชาตญาณ

หลังสี่ทุ่ม — เพลงสุดท้ายต้องเป็น “Twist and Shout”

ตลอดทั้งวัน George Martin รู้ว่ามีเพลงหนึ่งซึ่งต้องเก็บไว้เป็นเพลงสุดท้าย นั่นคือ “Twist and Shout” ไม่ใช่เพราะเพลงยากต่อการเล่น แต่เพราะ John ต้องตะโกนและฉีกเสียงตั้งแต่ต้นจนจบ หากร้องเพลงนี้ตอนเช้า เขาอาจไม่เหลือเสียงสำหรับเพลงอื่นเลย

เวลานั้น John เป็นหวัดมาทั้งวัน อมยาแก้เจ็บคออย่างต่อเนื่อง เสียงพูดก็แทบไม่เหลือ แต่ตอนนี้ไม่มีอะไรต้องรักษาไว้แล้ว วงยืนประจำตำแหน่ง เทปเริ่มหมุน Ringo กระแทกจังหวะเปิด George กับ Paul เข้ากีตาร์และเบส แล้ว John ปล่อยเสียงร้องที่ไม่เหมือนนักร้องกำลังควบคุมเทคนิค แต่มันเหมือนคนกำลังใช้ทุกสิ่งที่เหลืออยู่ในร่างกายผลักเพลงออกมา

เสียงของเขาแตก ขรุขระ และเกือบพังอยู่ตลอดเวลา แต่ไม่พัง Paul กับ George ส่งเสียงตอบรับด้านหลัง วงเร่งพลังขึ้นทีละขั้น จนถึงช่วงท้ายที่ทั้งสามเสียงไต่ขึ้นพร้อมกันเหมือนกำลังบีบเอาลมหายใจเฮือกสุดท้ายออกจากเพลง

George Martin ได้สิ่งที่ต้องการตั้งแต่ เทคแรก

พวกเขาพยายามทำเทคที่สอง แต่เสียงของ John หมดแล้ว เทคนั้นไปต่อไม่ได้ และไม่มีเหตุผลจะฝืน เพราะสิ่งที่อยู่บนเทปครั้งแรกมีบางอย่างซึ่งไม่สามารถสร้างซ้ำได้ John เล่าในภายหลังว่าเพลงนี้แทบฆ่าเขา และหลังจากนั้นทุกครั้งที่กลืนจะรู้สึกเหมือนลำคอถูกกระดาษทรายขูด ส่วน Paul จำได้ชัดว่าต้องเก็บเพลงไว้ท้ายสุด เพราะมันจะฉีกคอ John จนไม่สามารถร้องอะไรต่อได้อีก

นี่คือเหตุผลที่ “Twist and Shout” ยังฟังน่าตื่นเต้นแม้เวลาผ่านไปกว่าหกทศวรรษ มันไม่ได้ฟังเหมือนการแสดงความสามารถ แต่มันฟังเหมือนเหตุฉุกเฉินที่บังเอิญลงจังหวะพอดี

22.45 น. — ปิดเครื่องเทป แต่อัลบั้มยังไม่จบ

เมื่อการทำงานสิ้นสุดลง พวกเขามีเพลงที่ใช้ได้สิบเพลง ได้แก่ “There’s a Place,” “I Saw Her Standing There,” “A Taste of Honey,” “Do You Want to Know a Secret,” “Misery,” “Anna (Go to Him),” “Boys,” “Chains,” “Baby It’s You” และ “Twist and Shout”

ส่วนเพลงอีกสี่เพลงในอัลบั้ม ได้แก่ “Love Me Do,” “P.S. I Love You,” “Please Please Me” และ “Ask Me Why” ถูกบันทึกไว้แล้วตั้งแต่ปี 1962 จึงไม่จำเป็นต้องทำใหม่ในวันนั้น

วันที่ 20 กุมภาพันธ์ George Martin กลับมาที่สตูดิโอโดยไม่มี The Beatles เพื่อเติมเปียโนใน “Misery” และ celesta ใน “Baby It’s You” จากนั้นงานตัดต่อและผสมเสียงดำเนินต่อในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ก่อนอัลบั้มจะออกจำหน่ายในวันที่ 22 มีนาคม 1963 เพียง 39 วันหลังการบันทึกครั้งใหญ่

สิ่งที่เราได้ยินจริง ๆ ใน Please Please Me

Please Please Me ไม่ใช่เสียงของ The Beatles ที่กำลังค้นหาว่าตนเองเป็นใคร แต่มันคือเสียงของวงที่รู้แล้วว่าตนเองทำอะไรได้ เพียงแต่โลกภายนอกยังไม่รู้เท่านั้น

พวกเขามีเพลงแต่งเอง มีเพลงโปรดจากอเมริกา มีนักร้องนำอย่างน้อยสามคน มีมือกลองที่ร้องเพลงไปพร้อมกับตีได้ และมีประสบการณ์บนเวทีมากพอจะสร้างอัลบั้มเกือบทั้งชุดภายในหนึ่งวัน

ความดิบของอัลบั้มจึงไม่ใช่ข้อจำกัดที่ต้องให้อภัย แต่เป็นหัวใจของมัน ทุกครั้งที่ได้ยิน Paul นับเข้าใน “I Saw Her Standing There” เสียงของ Ringo ใน “Boys” หรือ John ใช้ลำคอเฮือกสุดท้ายกับ “Twist and Shout” เราไม่ได้เพียงฟังแผ่นเสียงชุดแรกของวงที่กำลังจะกลายเป็นวงดนตรีที่โด่งดังที่สุดในโลก

เรากำลังฟังคืนหนึ่งในชีวิตของ The Beatles วงเล่นตามคลับผู้ผ่านสนามมานับพันชั่วโมง ถูกเก็บรักษาไว้บนเทป ก่อนที่ประตูจะเปิดออก และ Beatlemania จะถาโถมเข้ามาอย่างไม่มีวันย้อนกลับ

Michael McDonald The Monologue

 

Michael McDonald: สิ่งที่คนโง่เขลาเลือกจะเชื่อ

based on his 2024 interview

------------------

ผมกับ Paul Reiser พบกันครั้งแรกในงานเลี้ยงแห่งหนึ่งเมื่อหลายปีก่อน จากนั้นเราก็ค่อย ๆ กลายเป็นเพื่อนกัน เขาเป็นคนที่สนใจเรื่องราวเกี่ยวกับ Steely Dan และ The Doobie Brothers มาก และมักถามคำถามผมอยู่เรื่อย ๆ

ช่วงการระบาดใหญ่ เราคุยกันอีกครั้ง Paul พูดทำนองว่า ทำไมผมไม่เขียนหนังสือเสียที เขาจะได้เลิกซักถามเรื่อง Steely Dan กับ The Doobie Brothers สักที

ผมบอกเขาว่า ผมเคยคิดเรื่องเขียนหนังสือเหมือนกัน แต่ไม่รู้ว่าจะเริ่มจากตรงไหน ที่สำคัญกว่านั้นคือผมไม่แน่ใจว่าชีวิตของตัวเองมีเรื่องราวมากพอจะเป็นหนังสือหรือเปล่า ผมกลัวว่าเราอาจเริ่มเขียนกันไป แล้วพอถึงกลางเล่มก็ค่อย ๆ พบพร้อมกันว่า ที่จริงมันไม่ได้เป็นเรื่องราวที่น่าสนใจขนาดนั้น

Paul ไม่คิดอย่างนั้น เขายังคงผลักดันให้ผมลองทำ เขาเชื่อว่ามันจะกลายเป็นเรื่องราวที่ดี

ปัญหาคือ ตลอดชีวิตที่ผ่านมา ผมไม่เคยมองตัวเองว่าเป็นนักดนตรีที่ยิ่งใหญ่ ผมไม่ได้พูดเช่นนี้เพราะต้องการดูแคลนตัวเอง แต่ผมไม่เคยเข้าใจอย่างแท้จริงว่าเหตุใดผู้คนจึงให้เครดิตผมมากมายในฐานะนักดนตรี เพราะในความรู้สึกของผม ผมเป็นเพียงนักแต่งเพลงคนหนึ่งที่เล่นเปียโนได้นิดหน่อยเท่านั้น

ผมถูกนำไปอยู่ในสถานการณ์ต่าง ๆ ซึ่งบังคับให้ต้องพึ่งพาความสามารถด้านนั้นมากขึ้น แล้วเพราะสถานการณ์เหล่านั้นเอง ผมจึงเริ่มพยายามพัฒนาตัวเองอย่างจริงจัง

ก่อนหน้านั้น ผมอาจพอใจกับการเล่นเพลงอยู่เพียงไม่กี่คีย์ แล้วใช้ความรู้เท่าที่มีเขียนเพลง ความรู้ส่วนใหญ่ของผมไม่ได้มาจากการศึกษาอย่างเป็นระบบ แต่มาจากการนั่งฟังเพลงป๊อปจากแผ่นเสียงและวิทยุ แล้วค่อย ๆ เรียนรู้สิ่งที่ได้ยิน

จนกระทั่งผมเข้าไปอยู่ใน The Doobie Brothers ผมจึงเริ่มตระหนักว่าตัวเองต้องรับผิดชอบต่อบทบาทที่เรียกว่า “มือคีย์บอร์ด” อย่างแท้จริง ช่วงเวลานั้นน่าจะเป็นช่วงที่ผมพัฒนาการเล่นเปียโนได้มากที่สุด ผมต้องขวนขวาย ต้องเรียนรู้ และต้องพยายามตามคนอื่นให้ทัน

ความรู้สึกเหมือนเป็นตัวปลอมจึงติดอยู่กับผมเสมอ เหมือนผมกำลังวิ่งไล่ตามอยู่ตลอดเวลา เพียงเพื่อรักษางานของตัวเองเอาไว้

บางทีนั่นอาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ชื่อหนังสือ What a Fool Believes เหมาะกับเรื่องราวของผม เพลงนี้เป็นผลงานที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดชิ้นหนึ่งในชีวิตผม แต่วิธีที่มันเกิดขึ้นไม่ได้สง่างามหรือเป็นระเบียบอย่างที่ผู้คนอาจจินตนาการเลย

กระบวนการแต่งเพลงของผมค่อนข้างสะเปะสะปะมาโดยตลอด ผมมีนิสัยไม่ดีอย่างหนึ่ง คือปล่อยให้เศษความคิดของเพลงค้างอยู่เป็นเวลาหลายปี ก่อนจะกลับมาทำให้เสร็จด้วยตัวเองหรือร่วมกับใครอีกคน

แม้ในช่วงหลัง ขณะที่ The Doobie Brothers กำลังทำอัลบั้มชุดใหม่ ผมก็ยังมีเพลงบางเพลงที่เริ่มเขียนไว้ตั้งแต่หกหรือเจ็ดปีก่อน เพิ่งจะได้หยิบกลับมาทำต่อ นั่นคือวิธีทำงานของผม ความคิดบางอย่างเกิดขึ้นแล้วก็ถูกทิ้งไว้ จนวันหนึ่งมันอาจพบเวลาหรือพบคนที่เหมาะสม

จุดเริ่มต้นของ “What a Fool Believes” มีเพียงท่อนเปียโนสั้น ๆ กับท่อนร้องแรก ผมเขียนเนื้อเพลงบางส่วนลงบนซองจดหมายระหว่างเที่ยวบินจากนิวยอร์กไปลอสแอนเจลิส หลังจากนั้น ที่บ้านของผม ผมก็นั่งลองเล่นการเคลื่อนคอร์ดของท่อนนั้นอยู่หน้าเปียโน

ครั้งหนึ่งผมเล่นความคิดนี้ให้ Ted Templeman ฟัง Ted เป็นโปรดิวเซอร์ของเรา และเมื่อใกล้ถึงเวลาทำอัลบั้มใหม่ เขามักพยายามตรวจดูว่าแต่ละคนมีอะไรเก็บอยู่ในคลังความคิดบ้าง

เขาถามผมว่า ผมมีอะไรหรือยัง

ผมบอกว่ามีความคิดหนึ่งซึ่งอาจน่าสนใจอยู่บ้าง สำหรับผม ท่อนเปียโนนี้มีความรู้สึกคล้ายเพลงกอสเปล ขณะเดียวกันก็ชวนให้นึกถึงแผ่นเสียงป๊อปและอาร์แอนด์บีรุ่นเก่า ๆ ที่ผมหลงรัก มันมีจังหวะกระเด้งบางอย่างซึ่งติดหูดี

พอผมเล่นให้ Ted ฟัง เขาบอกทันทีว่านี่คือเพลงฮิต และผมต้องเขียนให้เสร็จ

ผมรับปากว่าได้ ผมจะทำให้เสร็จ

เขาย้ำอีกครั้ง เพราะเขารู้จักผมดี เขารู้ว่าผมมีแนวโน้มจะทิ้งความคิดไว้ตรงนั้นแล้วไม่กลับมาแตะมันอีก ผมก็ยืนยันอย่างมั่นใจว่าคราวนี้ผมจะเขียนให้เสร็จแน่นอน

แน่นอนว่าผมไม่ได้ทำ

อัลบั้มชุดต่อไปเองก็ใช้เวลากว่าจะเริ่มต้นนานกว่าที่ทุกคนคิด จนวันหนึ่ง Tiran Porter มือเบสของ The Doobie Brothers โทรศัพท์มาหาผม เขาบอกว่าได้พบ Kenny Loggins และ Kenny แสดงความสนใจอยากเขียนเพลงร่วมกับผม Tiran จึงบอกว่าจะส่งเบอร์โทรศัพท์ของ Kenny มาให้

ผมตื่นเต้นมาก โทรหา Kenny แล้วเราก็นัดวันมาพบกัน

เมื่อถึงวันที่ Kenny กำลังจะมาที่บ้าน สภาพบ้านผมเลวร้ายมาก มันเป็นความสกปรกแบบบ้านชายโสดอย่างแท้จริง ที่เขี่ยบุหรี่เต็มจนก้นบุหรี่ล้นตกลงบนพื้น มีขวดเบียร์ที่ดื่มเหลือครึ่งหนึ่งวางอยู่ทั่วไป

น้องสาวของผมต้องมาช่วยทำความสะอาด

ระหว่างนั้นผมค้นสมุดบันทึกและกระดาษที่เขียนเศษเนื้อเพลงเอาไว้ พยายามเลือกดูว่ามีความคิดอะไรบ้างที่อาจหยิบออกมาเล่นให้ Kenny ฟัง เพื่อให้เรามีจุดเริ่มต้นสำหรับการเขียนเพลงร่วมกัน

หนึ่งในสิ่งที่ผมเล่นให้น้องสาวฟังก็คือท่อนเปียโนกับท่อนร้องแรกของเพลงนั้น

ผมถามว่าเธอคิดอย่างไร

เธอบอกว่าก็ดี แต่ในตอนนั้นมันยังไม่มีอะไรอยู่มากนัก เป็นเพียงเศษเพลงเล็ก ๆ ชิ้นหนึ่งเท่านั้น

พอดีกับที่ผมกำลังเล่นท่อนนั้น เสียงกริ่งหน้าบ้านก็ดังขึ้น เราสองคนหันมามองหน้ากันเหมือนจะพูดพร้อมกันว่า พระเจ้า Kenny Loggins มาถึงแล้ว

ในช่วงเวลานั้น Kenny กำลังประสบความสำเร็จอย่างมาก เขาเป็นนักร้องและนักแต่งเพลงที่ผมให้ความสนใจอย่างจริงจัง แต่สิ่งที่ผมมีไว้ต้อนรับเขาคือบ้านที่เพิ่งเก็บกวาดอย่างฉุกละหุกกับเศษเพลงซึ่งผมนั่งดองไว้โดยไม่ยอมเขียนให้เสร็จ

อย่างไรก็ตาม เศษเพลงนั้นกลับกลายเป็น “What a Fool Believes”

ไม่มีใครคาดคิดในตอนแรกว่ามันจะกลายเป็นเพลงใหญ่ และความจริงแล้ว เพลงกับเสียงร้องของผมยังถือเป็นการออกห่างจากเสียงดั้งเดิมของ The Doobie Brothers อย่างชัดเจน

แต่การเปลี่ยนทิศทางเช่นนั้นไม่ได้เริ่มต้นจาก “What a Fool Believes”

หนึ่งในเพลงแรก ๆ ที่ผมบันทึกเสียงร่วมกับ The Doobie Brothers คือ “Losin’ End” ซึ่งในความคิดของผมเป็นเพลงที่ไม่น่าจะเป็นเพลงของวงนี้ได้เลย

เพลงนั้นเกิดขึ้นหลังจาก Tiran Porter ชวนผมไปกินอาหารเย็นที่บ้าน เขาเพิ่งจัดมุมหนึ่งในห้องรับแขกให้เป็นห้องบันทึกเสียงขนาดเล็ก และกำลังอยากลองอัดอะไรสักอย่าง เขาถามว่าผมมีเพลงหรือไม่

ผมบอกว่ามีเพลงหนึ่ง แต่ไม่ได้คิดว่ามันสำคัญอะไร เราเพียงต้องการอะไรสักอย่างสำหรับทดลองอุปกรณ์ จึงบันทึกเพลง “Losin’ End” เป็นเดโมขึ้นมา

ต่อมา Tiran นำเดโมนั้นไปเปิดให้ Ted Templeman ฟัง Ted ชอบมันและตัดสินใจว่า The Doobie Brothers ควรบันทึกเพลงนี้อย่างจริงจัง ผมไม่เคยจินตนาการเลยว่าเรื่องนั้นจะเกิดขึ้น

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา สิ่งที่เราทำจึงเป็นการออกเดินทางไปจากสิ่งที่วงเคยทำมาแล้วในระดับหนึ่ง

แต่ผมคิดว่านั่นเป็นทิศทางที่ดีกว่า เพราะอีกทางเลือกหนึ่งคือการพยายามสร้างสิ่งที่ Tom Johnston ได้วางรากฐานเอาไว้ขึ้นมาใหม่ ซึ่งคงไม่มีประโยชน์นัก Tom ได้สร้างเอกลักษณ์ของวงในแบบของเขาไว้อย่างแข็งแรงแล้ว

ตอนที่ผมถูกเรียกเข้ามา ผมไม่ได้ถูกมองว่าเป็นผู้มาแทน Tom อย่างตรงตัวนัก หน้าที่ของผมคือเข้ามาเล่นคีย์บอร์ด รับช่วงร้องนำบางเพลง และช่วยร้องประสาน

บทบาทของ Tom ในวงมีหลายด้าน เขาเล่นกีตาร์ ร้องเพลง และแม้ว่าคีย์บอร์ดจะปรากฏอยู่ในแผ่นเสียงหลายชุดของวง ก่อนหน้านั้น The Doobie Brothers ยังไม่มีมือคีย์บอร์ดประจำสำหรับการแสดงสด พวกเขาเป็นวงที่มีพื้นฐานจากกีตาร์อย่างชัดเจน

ในเวลานั้นวงมีผู้เล่นกีตาร์มากพออยู่แล้ว ทั้ง Jeff Baxter และ Pat Simmons การนำคนที่เล่นคีย์บอร์ดและร้องเพลงได้เข้ามาจึงดูสมเหตุสมผล ผมสามารถเติมสิ่งที่อาจขาดหายไประหว่างที่ Tom ไม่อยู่

การเปลี่ยนแปลงทางดนตรีจึงไม่ได้เกิดจากการที่ผมเดินเข้าไปแล้วประกาศว่าจะเปลี่ยนวง มันเกิดจากสถานการณ์ จากเครื่องดนตรีที่ผมนำเข้ามา จากเพลงที่แต่ละคนมีอยู่ และจากการที่เราพยายามทำสิ่งใหม่ แทนการเลียนแบบสิ่งที่ Tom เคยทำได้ดีอยู่แล้ว

เมื่อมองย้อนกลับไป ความจริงแล้วผมเริ่มเรียนรู้เรื่องการอยู่ในวงมาตั้งแต่วัยเด็ก วงแรกของผมมีชื่อว่า Mike and the Majestics ไม่มีใครแน่ใจนักว่าทำไมชื่อของผมจึงต้องอยู่ข้างหน้า อาจเพราะน้องสาวของผมเป็นคนตั้งชื่อวง

แต่ไม่นานผมก็ถูกลดตำแหน่ง ชื่อ Mike ถูกตัดออก เหลือเพียง The Majestics

ตอนเริ่มวง พวกเราอายุประมาณ 12 ปี การแสดงครั้งแรก ๆ น่าจะเกิดขึ้นเมื่อผมอายุ 13 ส่วนเพื่อนร่วมวงคนอื่นแก่กว่าผมหนึ่งหรือสองปี

ช่วงแรกเราเล่นตามงานเลี้ยงในห้องใต้ดิน เล่นในงานวันเกิดของเด็กผู้หญิงที่เรารู้จักสมัยเกรดแปด หลังจากนั้นเราก็เลื่อนระดับขึ้นไปเล่นตามงานเลี้ยงของกลุ่มนักศึกษาชาย ซึ่งถือว่าเร็วเกินวัยมาก

แม่ไม่พอใจที่เด็กอายุเพียง 12 หรือ 13 ปีอย่างเราต้องเข้าไปอยู่ในสถานที่แบบนั้น เธอจึงให้พ่อเข้ามาทำหน้าที่ผู้จัดการวง แต่กว่าพ่อจะเข้ามาควบคุมดูแล เราก็ได้พบเห็นพิธีกรรมบางอย่างของชีวิตนักศึกษาซึ่งเด็กวัยเราอาจยังไม่ควรเห็นเสียแล้ว

แน่นอนว่าในตอนนั้นพวกเราคิดว่าตัวเองตายแล้วได้ขึ้นสวรรค์ เด็กสาวในงานดูน่ารักไปหมด ส่วนนักศึกษาชายก็เมามายและบ้าคลั่งกันเต็มที่

เราเรียนรู้เนื้อเพลงลามกของ “Louie Louie” และเพลงประเภทเดียวกัน ซึ่งเป็นเพลงประจำงานเลี้ยงในมหาวิทยาลัย เรารับค่าจ้างเริ่มต้นประมาณสิบดอลลาร์ แต่เพราะพวกเรายังเป็นเด็ก เราจึงมีเวลาต้องกลับบ้าน

เรามักบอกคนในงานว่าเล่นได้ถึงสี่ทุ่มเท่านั้น หลังจากนั้นต้องกลับแล้ว

พวกนักศึกษาก็จะเอาหมวกออกมาเดินเรี่ยไรเงิน ขอให้เราเล่นต่ออีกหนึ่งชั่วโมง จากค่าจ้างสิบดอลลาร์ เงินอาจเพิ่มขึ้นกลายเป็นหกสิบดอลลาร์

สำหรับเด็กสี่คนในต้นทศวรรษ 1960 นั่นเป็นเงินจำนวนมาก เรารู้สึกว่าวงการบันเทิงเป็นสิ่งมหัศจรรย์ หกสิบดอลลาร์ซื้อขนม Twinkies กับ Dr Pepper ได้มากมาย

แต่สิ่งสำคัญกว่าค่าจ้างคือ งานเหล่านั้นเปิดประตูให้พวกเราได้ฟังดนตรีของคนรุ่นที่แก่กว่าเราเล็กน้อย

ตั้งแต่อายุยังน้อย ผมชื่นชม Ray Charles อย่างมากอยู่แล้ว แต่เมื่อเริ่มเล่นตามงานของนักศึกษา เราก็ได้รู้จักเพลงของ Marvin Gaye เพลงจาก Motown รวมทั้ง Bobby Bland และ Solomon Burke

เพลงเหล่านั้นเป็นดนตรีจากคนรุ่นก่อนเรา แต่จู่ ๆ โลกทั้งใบก็เปิดออก เราได้พบดนตรีชั้นยอดมากมาย และหน้าที่ของเราคือกลับไปเรียนรู้เพลงเหล่านั้น เพื่อจะนำไปเล่นในงานครั้งต่อไป

พ่อของผมมีอิทธิพลต่อผมอย่างมาก เขาเป็นคนที่ผมอยากเป็นมาตลอด แต่ไม่เคยคิดว่าตัวเองจะสามารถเป็นได้

พ่อเป็นชายไอริชรูปหล่อ มีเสน่ห์ตามแบบฉบับ เขามีอารมณ์ขันที่ร้ายกาจ แห้ง และแม่นยำมาก เขามองเห็นความย้อนแย้งของชีวิต มองเห็นความน่าขันในตัวผู้คนและเหตุการณ์รอบข้าง แล้วสามารถพูดถึงมันออกมาได้อย่างตลกโดยไม่ต้องพยายามมาก

ผู้คนรักเขา เพราะเขามีเสน่ห์โดยธรรมชาติ

เหนือสิ่งอื่นใด พ่อมีเสียงร้องที่ไพเราะ และเขาไม่เคยกลัวที่จะใช้มัน เขารักการร้องเพลง

พ่อใช้เวลาอยู่ในบาร์มากกว่าคนเมาหลายคนที่ผมเคยรู้จักเสียอีก แต่ตลอดเวลาที่ผมรู้จักเขา ผมไม่เคยเห็นพ่อดื่มเหล้า เขาเลิกดื่มไปก่อนผมเกิดไม่นาน

ถึงอย่างนั้น เขายังชอบเข้าไปอยู่ท่ามกลางผู้คน ในวัฒนธรรมไอริช ผับหรือบาร์เป็นศูนย์กลางสำคัญของชีวิต สำหรับพ่อก็คือบาร์เล็ก ๆ ในเซนต์หลุยส์

ในสมัยนั้น บาร์แทบทุกหัวมุมถนนมักมีนักเปียโนประจำ คนเหล่านี้เก่งมาก พวกเขาสามารถนั่งลงแล้วเล่นเพลงอะไรก็ได้ มีเพลงอยู่ในความทรงจำสี่ร้อยเพลง และเล่นได้ทุกคีย์ตามที่นักร้องต้องการ

ผู้คนจะเข้ามาในร้านเพื่อร้องเพลง นักเปียโนก็จะเล่นประกอบให้

พ่อมีนักเปียโนคนโปรดของเขา และตัวพ่อเองก็เป็นหนึ่งในนักร้องคนโปรดของนักเปียโนเหล่านั้น เพราะเขาร้องเพลงได้จริง พวกเขาสนุกที่ได้เล่นประกอบให้พ่อ และคนในร้านก็สนุกที่ได้ฟังเขา

พ่อจึงค่อย ๆ มีชื่อเสียงในฐานะนักร้องแถบตอนเหนือของเซนต์หลุยส์ เมื่อ Bob เดินเข้าประตูบาร์ใดก็ตาม มักจะมีคนร้องเรียกทันทีให้เขาขึ้นไปร้องเพลง บางครั้งนักเปียโนเป็นคนเชิญเขาเอง เพราะต้องการหาวิธีไล่คนที่กำลังยึดไมโครโฟนไม่ยอมลงเสียที

นั่นคือโลกดนตรีแห่งแรกของผม โลกที่เสียงเพลงไม่ได้แยกออกจากชีวิตประจำวัน ไม่ได้อยู่บนเวทีใหญ่หรือในสตูดิโอราคาแพง แต่วางอยู่ในบาร์ตรงหัวมุมถนน อยู่ในมือของนักเปียโนที่จำเพลงได้หลายร้อยเพลง และอยู่ในเสียงของพ่อผู้ไม่ต้องมีอาชีพเป็นนักร้องเพื่อทำให้คนทั้งห้องหยุดฟังเขา

เมื่อผมเติบโตขึ้น ผมจึงค่อย ๆ เรียนรู้ว่าประวัติศาสตร์ของเพลงที่ตัวเองรักซับซ้อนกว่าที่เคยเข้าใจ

ประสบการณ์ของผมคงไม่ต่างจากเด็กผิวขาวจำนวนมากในรุ่นเดียวกัน เราเคยคิดว่า Pat Boone เป็นคนเขียน “Tutti Frutti” เพราะเราไม่รู้ความจริง วิทยุในเวลานั้นถูกแบ่งแยกตามเชื้อชาติ เช่นเดียวกับแทบทุกสิ่งในสหรัฐอเมริกา

มันเป็นการแบ่งแยกที่น่าเศร้า โดยเฉพาะเมื่อดนตรีเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญอย่างยิ่งของวัฒนธรรมอเมริกัน ผู้คนผู้สร้างรูปแบบศิลปะเหล่านั้นขึ้นมากลับไม่ได้รับเครดิตอย่างที่สมควร

ดนตรีแจ๊ส อาร์แอนด์บี กอสเปล และดนตรีที่แตกแขนงออกมาจากรากเหล่านั้น คือรูปแบบศิลปะซึ่งทำให้อเมริกามีเสียงของตัวเองอย่างแท้จริง

เมื่อวงดนตรีจากอังกฤษเข้ามา พวกเราหลายคนคิดว่าพวกเขาเป็นผู้แต่งเพลงที่ร้องกันอยู่ ตัวอย่างเช่น เราคิดว่า “It’s All Over Now” เป็นเพลงของ The Rolling Stones แต่ความจริงแล้วเพลงนั้นมาจาก Bobby Womack กับพี่น้องของเขาในวง The Valentinos และเคยขึ้นอันดับหนึ่งในสถานีวิทยุสำหรับผู้ฟังผิวดำมาก่อนที่ The Rolling Stones จะออกฉบับของตนเอง

มีเรื่องเล่าว่า Bobby Womack เคยรู้สึกหดหู่มากเมื่อเห็นวงจากอังกฤษนำเพลงของเขาไปออก แต่หลังจากเช็คค่าลิขสิทธิ์มาถึงสองสามใบ เขาก็เริ่มมองเรื่องนี้ต่างออกไปเล็กน้อย

ผมใช้เวลาหลายปีกว่าจะตระหนักว่าเพลงจำนวนมากที่ The Rolling Stones เล่นมาจาก Muddy Waters, Howlin’ Wolf และศิลปินบลูส์อเมริกันคนอื่น ๆ ขณะที่ The Beatles ก็นำเพลงของ Smokey Robinson มาร้อง

ถึงวันนี้ผมก็ยังค้นพบเรื่องใหม่อยู่เสมอ

อย่าง “Don’t Let Me Be Misunderstood” ที่คนจำนวนมากรู้จักจาก The Animals ก็มีต้นทางเกี่ยวข้องกับ Nina Simone เรื่องแบบนี้ยังทำให้ผมประหลาดใจไม่รู้จบ เพลงที่ผมเคยคิดว่าเป็นเพียงแผ่นเสียงป๊อปจากอังกฤษกลับมีรากอยู่ในขนบของบลูส์ และถูกสร้างขึ้นโดยศิลปินอเมริกันซึ่งมักไม่ได้รับความสำเร็จจากเพลงเหล่านั้นเท่ากับศิลปินที่นำมันไปบันทึกเสียงในภายหลัง

เพราะเหตุนี้ เมื่อมีคนบอกว่าผู้ฟังผิวดำชื่นชอบเพลงของผม ผมจึงรู้สึกเป็นเกียรติอย่างมาก ผมอาจไม่ได้ตระหนักถึงเรื่องนั้นชัดเจนในช่วงแรก แต่ทุกครั้งที่เพื่อนนำเรื่องนี้มาบอก ผมรู้สึกปลาบปลื้ม และจนถึงวันนี้ผมก็ยังรู้สึกเช่นเดิม

สำหรับผม นั่นอาจเป็นบททดสอบสำคัญที่สุดของสิ่งที่ผมพยายามทำมาตลอด ผมต้องการเป็นตัวแทนในแบบของตัวเองให้กับสิ่งที่ผมเชื่อว่าเป็นดนตรีอเมริกันอย่างแท้จริง

การได้รับโอกาสทำเช่นนั้น และได้รับการยอมรับจากผู้ฟังซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนที่สร้าง คิดค้น และมอบดนตรีชนิดนี้แก่พวกเราทุกคน ถือเป็นสิทธิพิเศษอย่างยิ่ง

สิ่งที่คนทั่วโลกเรียกว่าวัฒนธรรมอเมริกันนั้น ในหลายด้านมีต้นกำเนิดมาจากวัฒนธรรมแอฟริกันอเมริกัน และดนตรีคือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด

ผมไม่เคยรู้สึกว่าตัวเองไม่จริงใจต่อดนตรีที่เล่น แต่แน่นอนว่าผมเคยต้องพิจารณาว่าตัวเองมีสิทธิ์เพียงใดในการเข้าไปยืนอยู่ในพื้นที่นั้น สิ่งที่ผมทำไม่ควรเป็นการสวมเครื่องแต่งกายของใคร แต่ต้องเกิดจากความรัก ความเข้าใจ และการยอมรับว่าดนตรีนี้มาจากไหน

แม้เสียงเพลงของผมจะฟังเหมือนเปิดเผยอารมณ์อย่างลึกซึ้ง ความจริงคือ ตลอดช่วงแรกของชีวิต ผมมักเขียนเพลงโดยหลีกเลี่ยงการพูดถึงตัวเอง

ผมมักเขียนผ่านบุคคลที่สาม มองดูธรรมชาติของมนุษย์จากภายนอก แล้วนำสิ่งที่สังเกตเห็นมาแต่งเป็นเพลง ผมไม่ใช่คนที่พร้อมตอบทันทีเมื่อมีใครถามว่าผมรู้สึกอย่างไร โดยเฉพาะเมื่อเป็นเรื่องใกล้ชิดหรือเป็นส่วนตัว

ในอดีตผมลังเลที่จะสัมผัสความรู้สึกของตัวเองอย่างแท้จริง

เมื่อเวลาผ่านไป ผมคิดว่าตัวเองค่อย ๆ ดีขึ้นในฐานะนักแต่งเพลง ผมเริ่มเขียนถึงเรื่องที่ไม่ใช่เพียงอารมณ์สากลหรือพฤติกรรมมนุษย์ซึ่งทุกคนเข้าถึงได้ง่าย แต่เป็นเรื่องที่ใกล้ตัวและเป็นส่วนตัวมากขึ้น

สิ่งที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงมากที่สุดน่าจะเป็นการเลิกเหล้าและยา

เมื่อมีสติ ผมค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะลอกชั้นต่าง ๆ ออกจากตัวเอง เหมือนค่อย ๆ ลอกเปลือกหัวหอมออกทีละชั้น

ในช่วงที่ติดสารเสพติด ผมใช้มันเพื่อหลีกเลี่ยงการรู้สึกอย่างมีสติ ผมไม่ต้องการรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายในตัวเอง และการใช้ชีวิตเช่นนั้นทิ้งความเสียหายเอาไว้มากมาย

ผมไม่สามารถคิดล่วงหน้าได้อย่างชัดเจน วิธีคิดที่ผมเชื่อว่าเป็นวิธีที่ดีที่สุดของตัวเองกลับไม่ได้ช่วยอะไรผมเลยในช่วงปีเหล่านั้น

ผมคิดว่าสิ่งหนึ่งที่ผู้มีปัญหาการเสพติดมีร่วมกันอย่างกว้างขวาง คือเรากำลังหลบซ่อนจากตัวเอง เรากำลังซ่อนตัวจากความรู้สึกของตัวเอง

ความกลัวของเรามักทำให้เชื่อว่ามีหมีซ่อนอยู่หลังพุ่มไม้ ทั้งที่ความจริงอาจเป็นเพียงสุนัขพุดเดิลตัวหนึ่ง แต่แทนที่จะเดินเข้าไปดู เรากลับคิดว่าดื่มสักแก้วน่าจะง่ายกว่า

ในตอนแรก ผมเชื่อว่ายาเสพติดช่วยเพิ่มความสามารถในการแสดง มันดูเหมือนจะพาผมไปยังสถานที่ที่ดนตรีเคยพาไปอยู่แล้ว สถานที่ซึ่งอยู่นอกเหนือโลกธรรมดา

ผมไม่แน่ใจว่าควรเรียกประสบการณ์นั้นว่าอะไร มันคือการสัมผัสอารมณ์บางชนิดซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นในวงจรชีวิตประจำวัน เป็นประสบการณ์ทางอารมณ์พิเศษที่เปิดประตูบางบานออก

สำหรับผม การร้องเพลงเคยทำสิ่งนั้นมาตั้งแต่เด็ก เมื่อผมร้องเพลง บางส่วนในตัวผมจะเปิดออก และผมรู้สึกสบายใจที่จะเข้าไปอยู่ตรงนั้น ทั้งที่ในบทสนทนาธรรมดาผมอาจไม่สามารถไปถึงสถานที่เดียวกันได้

ยาเสพติดจึงดูเหมือนช่วยให้ผมไปถึงสถานที่นั้นง่ายขึ้น แต่ท้ายที่สุด มันกลับเป็นวิธีหลบหนีมากกว่าวิธีเปิดเผยความจริง

เมื่อผมมองภาพบันทึกการแสดงของตัวเองในสมัยที่ยังติดเหล้าและยา สิ่งที่รู้สึกมากที่สุดคือความเสียดาย ผมอยากให้ตัวเองในเวลานั้นค้นพบความมีสติได้เร็วกว่านั้น

ผมมองภาพเหล่านั้นด้วยความสำนึกเสียใจอยู่บ้าง เพราะผมจำได้ว่าตอนนั้นตัวเองอยู่ที่ไหน และที่สำคัญกว่าคือจำได้ว่าตัวเองเป็นใคร

ผมเป็นคนที่ลังเลมากกว่าคนที่ผมอยากเชื่อว่าตัวเองเป็นในวันนี้

เพลง “Takin’ It to the Streets” พาผมกลับไปคิดถึงเรื่องราวในวัยเด็กและเมือง Ferguson ที่ผมจากมา

Ferguson ในสมัยที่ผมเติบโตขึ้นนั้นเกิดจากปรากฏการณ์ที่ครอบครัวผิวขาวย้ายหนีออกจากเมืองชั้นใน มันเป็นชานเมืองใหม่ที่สร้างขึ้นนอกเขตเมือง และผมต้องยอมรับด้วยความเศร้าว่า เหตุผลที่ครอบครัวผมย้ายไปอยู่ที่นั่นก็เป็นส่วนหนึ่งของปรากฏการณ์เดียวกัน

ในช่วงความทรงจำแรก ๆ ผมกับครอบครัวอาศัยอยู่ชั้นล่างของบ้านคุณย่า เพื่อนบ้านส่วนใหญ่เป็นคนสูงอายุ ลูก ๆ ของพวกเขาเติบโตและย้ายออกไปแล้ว

วันหนึ่งมีครอบครัวหนึ่งย้ายเข้ามาอยู่ฝั่งตรงข้ามของตรอกหลังบ้าน สำหรับพวกเราเด็ก ๆ นั่นเป็นเรื่องน่ายินดีมาก เพราะในที่สุดก็มีเด็กคนอื่นมาอยู่ใกล้ ๆ

เราเข้ากันได้ทันที ราวกับรู้จักกันมานาน

ลูกชายคนโตของครอบครัวนั้นมีน้อง ๆ หลายคน ตั้งแต่อายุใกล้เขาไปจนถึงอายุพอ ๆ กับผม เขาทำหน้าที่คล้ายพี่เลี้ยง คอยดูแลน้องระหว่างที่พ่อแม่ไปทำงาน และจัดเกมให้เด็กทุกคนเล่นในตรอก ทั้งดอดจ์บอลและวิฟเฟิลบอล เพื่อให้ทุกคนมีอะไรทำ

แม้จะยังเด็ก ผมก็รู้สึกได้ว่าเขามองการดูแลน้อง ๆ เป็นความรับผิดชอบ ผมชื่นชมเขามาก เราสนิทกันแทบจะในทันที และผมคิดว่าเขาเป็นคนยอดเยี่ยมที่สุด

ไม่นานหลังจากนั้น คุณย่าถามผมว่ากำลังทำอะไร

ผมเล่าอย่างตื่นเต้นว่ากำลังเล่นกับเด็ก ๆ ที่เพิ่งย้ายเข้ามาท้ายตรอก และเราสนุกกันมากเพียงใด

ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ บ้านของเราก็ถูกประกาศขาย และครอบครัวกำลังเตรียมย้ายออก

ภายหลังผมจึงรู้ว่า ครอบครัวนั้นเป็นครอบครัวคนผิวดำครอบครัวแรกที่ย้ายเข้ามาในย่านของเรา สำหรับคุณย่า นั่นเป็นสัญญาณว่าถึงเวลาต้องออกไป เพราะเธอเชื่อว่าราคาทรัพย์สินอาจตก หรือเชื่อความคิดอื่น ๆ ที่ผู้คนในโครงสร้างทางสังคมอันบิดเบี้ยวของเวลานั้นใช้เป็นเหตุผล

มันเป็นเรื่องที่ยากจะทำความเข้าใจ โดยเฉพาะสำหรับเด็ก

ผมเริ่มตระหนักถึงการเหยียดเชื้อชาติและอคติตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะไม่นานหลังจากนั้นผมก็เข้าใจว่าเหตุใดเราจึงย้ายบ้าน

ประสบการณ์นั้นเป็นส่วนหนึ่งของการค้นพบว่า โลกไม่ได้อบอุ่น ปลอดภัย และเป็นมิตรอย่างที่เด็กคนหนึ่งเคยเชื่อ โลกมีการเหยียดเชื้อชาติ มีระเบิดปรมาณู มีสงครามเกาหลี และมีเรื่องน่ากลัวอีกมากมายซึ่งผมยังไม่สามารถเข้าใจได้

ก่อนหน้านั้น แม้ครอบครัวของผมเองจะมีปัญหา แม้พ่อแม่จะเผชิญความยากลำบาก ผมก็ยังไม่ตระหนักถึงมัน โลกดูเป็นสถานที่ปลอดภัย ตราบใดที่ผมยังอยู่กับครอบครัว จะมีอะไรผิดพลาดได้เล่า

แต่เมื่อผมเริ่มมองเห็นโลกภายนอก เหตุการณ์เรื่องครอบครัวในตรอกนั้นเป็นหนึ่งในสิ่งแรก ๆ ที่ทำให้รู้สึกไม่มั่นคง ผมเริ่มเห็นว่ามีกฎ มีข้อห้าม และมีการแบ่งแยกมากมายซึ่งผมไม่เข้าใจว่าทำไมมันจึงต้องมีอยู่

ความทรงจำนี้ไม่ได้ถูกนำมาเล่าเพื่ออ้างว่าผมเข้าใจประสบการณ์ของคนผิวดำทั้งหมด มันเพียงเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่ทำให้เด็กคนหนึ่งเริ่มเห็นว่าความอยุติธรรมอยู่ใกล้ตัวเพียงใด และผู้ใหญ่ในครอบครัวของเราเองก็สามารถมีส่วนร่วมกับมันได้

จุดเริ่มต้นของ “Takin’ It to the Streets” ไม่ได้เกิดจากการที่ผมนั่งลงแล้วตัดสินใจว่าจะเขียนเพลงการเมือง

ผมกำลังเดินทางไปเล่นตามคลับแห่งหนึ่ง เมื่อท่อนเปิดของเพลงผุดขึ้นมาในหัว ผมอยากไปถึงสถานที่แสดงให้เร็วที่สุด เพื่อจะได้ตั้งเปียโนแล้วค้นหาคอร์ดที่กำลังได้ยินอยู่ ผมกลัวว่าจะลืมมันไปเสียก่อน

ท่อนนั้นให้ความรู้สึกเหมือนจุดเริ่มต้นของเพลงกอสเปล

ในวัยเด็ก ผมรักร็อกแอนด์โรล แต่สำหรับผม ไม่มีดนตรีใดทรงพลังเท่ากอสเปล ร็อกแอนด์โรลอาจตามมาเป็นอันดับสอง แต่ยังไม่สามารถเทียบได้กับพลังทางอารมณ์ ความเข้มข้น และความสามารถในการเคลื่อนย้ายจิตใจของกอสเปล

ดังนั้นลึก ๆ แล้ว ผมคงหวังว่าตัวเองกำลังเขียนเพลงกอสเปลสักเพลง

เมื่อมีโอกาสนั่งเล่นกับคอร์ดเหล่านั้น ผมเริ่มคิดถึงผู้คนที่หลุดร่วงผ่านรอยแตกของสังคม คิดถึงสถานที่ของเราในสังคม และคิดว่าเราจะปฏิบัติต่อกันให้ดีกว่านี้ได้อย่างไร

สำหรับความคิดเช่นนั้น จะมีพื้นฐานทางดนตรีใดเหมาะไปกว่าเพลงกอสเปล

คำว่า “Takin’ It to the Streets” ใช้เวลาพอสมควรกว่าจะปรากฏขึ้นมา มันเกิดจากความคิดที่ว่า เราต้องตระหนักถึงปัญหาเหล่านี้ และต้องปฏิบัติต่อกันให้ดีกว่านี้ มิฉะนั้นทุกอย่างจะไปจบลงบนท้องถนน

ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ปัญหาจะต้องได้รับการตัดสิน

ความคิดก้าวหน้าและการปฏิรูปไม่เคยเกิดขึ้นง่าย ๆ มันมักเกิดขึ้นเพราะความจำเป็น และความจำเป็นนั้นจะยิ่งรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนกว่าเราจะยอมลงมือทำสิ่งที่ควรทำ

สำหรับผม เพลงนี้กำลังบอกว่า ไม่ช้าก็เร็วเราจะต้องมาพบกันบนพื้นระดับเดียวกัน

คำถามคือ เราจะทำเช่นนั้นด้วยความรัก ความใส่ใจ และความเห็นอกเห็นใจต่อกัน ก่อนที่จะถูกบังคับให้ทำเพราะความโกรธและความคับแค้นได้หรือไม่

ผมไม่คิดว่าตัวเองไม่จริงใจเมื่อเขียนเพลงแบบนี้ ผมไม่เคยรู้สึกว่ากำลังแสร้งเป็นใคร แต่ผมตระหนักดีว่าความจริงใจเพียงอย่างเดียวไม่ทำให้คำถามเรื่องสิทธิ์ในการใช้รูปแบบดนตรีของผู้อื่นหายไป

สิ่งที่ผมทำได้คือยอมรับรากของมัน ไม่ปิดบังว่าใครสร้างมันขึ้นมา และพยายามใช้ภาษาดนตรีนั้นเพื่อพูดถึงความจำเป็นที่มนุษย์ต้องมองเห็นกันในฐานะพี่น้อง ไม่ใช่เพียงหยิบเสียงของมันมาใช้เพราะฟังดูดี

วันนี้ เมื่อผมคิดถึงเสียงของตัวเอง ผมคิดว่ามันเป็นเครื่องดนตรีที่เปลี่ยนรูปได้อยู่ตลอดเวลา และเมื่ออายุมากขึ้น เราต้องเจรจากับมันใหม่ครั้งแล้วครั้งเล่า

ในวัยนี้ ผมพยายามค้นหาว่าจุดแข็งที่เหลืออยู่คืออะไร และจะใช้สิ่งเหล่านั้นถ่ายทอดเพลงออกไปได้อย่างไร

ส่วนหนึ่งของผมยังอยากร้องได้ด้วยช่วงเสียงหรือความแม่นยำของระดับเสียงแบบที่มีในวัยหนุ่ม แต่สิ่งเหล่านั้นเปลี่ยนแปลงไปตามเวลาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ตลอดหลายปี ผมเริ่มร้องเพลงเดิมแตกต่างออกไป บางครั้งไม่ได้เกิดจากความจำเป็นโดยตรง แต่ในบางกรณีก็จำเป็นจริง ๆ ผมต้องลดคีย์ของเพลงบางเพลงซึ่งเริ่มกลายเป็นปัญหาเมื่ออายุมากขึ้น

“What a Fool Believes” ถูกบันทึกไว้ในคีย์ C-sharp เมื่อผมเข้าสู่วัยหกสิบ คีย์นั้นเริ่มสูงเกินไปเล็กน้อย

ครั้งหนึ่ง Ray Charles เคยบอกผมว่าเขายังคงร้องเพลงทุกเพลงในคีย์เดิม ไม่เคยลดคีย์ลงเลย ผมได้ยินแล้วคิดว่านั่นคือสิ่งที่ผมควรตั้งเป้า ผมอยากทำเช่นเดียวกับเขา

แต่ปัญหาคือ ตอนบันทึกเสียง ผมมักเลือกคีย์ที่สูงกว่าช่วงเสียงตามธรรมชาติของตัวเองเล็กน้อยอยู่แล้ว

ผมเคยได้ยินเรื่องว่า Smokey Robinson และโปรดิวเซอร์ของ Motown บางคนจะให้ Marvin Gaye กับนักร้องคนอื่นร้องสูงกว่าคีย์ที่สบายประมาณครึ่งเสียง โดยเฉพาะกับ Marvin พวกเขาเชื่อว่าการบังคับให้เขาต้องเอื้อมขึ้นไปเล็กน้อยจะสร้างความร้อนรนบางอย่างในน้ำเสียง ซึ่งไม่สามารถได้มาด้วยวิธีอื่น

ผมเชื่อในแนวคิดนั้นเช่นกัน

เมื่อเพลงกำลังจะถูกบันทึกลงเทป ผมคิดว่า หากร้องสูงขึ้นอีกเล็กน้อย หากต้องพยายามเอื้อมถึงโน้ต ความพยายามนั้นจะถูกบันทึกลงไป ผู้ฟังจะสัมผัสได้ถึงแรงผลักและความตึงเครียดในเสียง

แต่สิ่งที่ช่วยสร้างอารมณ์ในห้องบันทึกเสียงอาจกลายเป็นภาระเมื่อต้องร้องเพลงเดิมบนเวทีไปอีกหลายสิบปี

ผมเคยลังเลที่จะลดคีย์ในการแสดงสด จนวันหนึ่งได้แสดงในงานเดียวกับ Little Anthony นักร้องผู้ยิ่งใหญ่ซึ่งผมชื่นชมมาก

เขาเพิ่งเดินลงมาจากเวที และเสียงของเขายังคงเหมือนตอนอายุ 19 ปี หรือบางทีอาจดีกว่าเดิมด้วยซ้ำ ผมบอกเขาว่าประหลาดใจมาก เขายังคงร้องได้ยอดเยี่ยมราวกับกาลเวลาไม่เคยแตะต้องเสียงนั้น

Little Anthony บอกผมว่า เมื่ออายุมากขึ้น เราต้องค่อย ๆ ลดคีย์ลง

ผมแปลกใจ เพราะฟังไม่ออกเลยว่าเขาทำเช่นนั้น

เขาถามว่าผมลดคีย์เพลงของตัวเองบ้างหรือยัง ผมตอบว่ายัง

เขาถามกลับทันทีว่า แล้วผมเป็นบ้าอะไรอยู่

เขาอธิบายว่า หากลดเพียงครึ่งเสียง ไม่นานเราก็แทบไม่รู้สึกถึงความแตกต่าง แต่ความมั่นใจที่ได้กลับมานั้นมีค่ามาก เพราะเวลาอยู่บนเวทีและกำลังจะถึงท่อนยาก เราไม่ควรต้องคิดอยู่ในใจว่า คราวนี้จะผ่านไปได้หรือจะพังลงกลางเพลง

เขาพูดถูก

เมื่อเวลาผ่านไป ผมจึงต่อต้านการลดคีย์น้อยลง โดยเฉพาะเมื่อมันช่วยให้ผมแสดงได้ดีขึ้น

เสียงของผมเปลี่ยนไปหลายด้าน แม้แต่การสั่นของเสียงก็ไม่เหมือนเดิม ผมต้องเรียนรู้ใหม่ว่าสิ่งใดยังใช้ได้สำหรับผม

สิ่งที่ผมไม่ต้องการคือพยายามเลียนแบบเสียงของตัวเองในอดีต แล้วปล่อยให้ผู้ฟังมองเห็นอย่างชัดเจนว่าผมกำลังดิ้นรนเพื่อกลับไปเป็นคนเดิม

ผมไม่ได้ต้องการฟังเหมือนตัวเองเมื่ออายุสามสิบ

ผมต้องการทำสิ่งที่ตัวเองทำได้ดีที่สุดในตอนนี้

บางทีนั่นอาจเป็นบทเรียนเดียวกับที่ผมใช้เวลาทั้งชีวิตเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเล่นเปียโน การแต่งเพลง การเข้าไปอยู่ในวงของคนอื่น การเผชิญหน้ากับประวัติศาสตร์ของดนตรี การเลิกเหล้าและยา หรือการยอมรับเสียงที่เปลี่ยนแปลงไปตามวัย

ผมใช้เวลานานมากพยายามวิ่งตาม เพื่อไม่ให้ใครรู้ว่าผมอาจไม่เก่งพอ

แต่เมื่ออายุมากขึ้น ผมเริ่มเข้าใจว่า หน้าที่ของผมไม่ใช่การพิสูจน์ว่าตัวเองยังเป็นคนที่เคยเป็น ไม่ใช่การรักษาภาพลวงตาว่าเวลาหยุดนิ่ง และไม่ใช่การหลบหนีความรู้สึกที่ไม่อยากเผชิญ

หน้าที่ของผมคือค้นหาว่าในวันนี้ผมมีอะไรอยู่ แล้วใช้สิ่งนั้นพาเพลงไปให้ถึงผู้ฟังอย่างซื่อตรงที่สุดเท่าที่จะทำได้

เสียงอาจต่ำลง ช่วงเสียงอาจแคบลง มืออาจไม่ได้วิ่งบนเปียโนอย่างคล่องแคล่วที่สุด และความมั่นใจอาจไม่เคยเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ

แต่ผมยังมีเพลง

และเมื่อผมร้องเพลง ประตูบานเดิมซึ่งเคยเปิดออกตั้งแต่วัยเด็กก็ยังคงอยู่ตรงนั้น

ตอนนี้ผมเพียงเข้าไปในสถานที่นั้นโดยไม่ต้องซ่อนตัวจากตัวเองอีกแล้ว

Eddie on Eddie

 Eddie Vedder

based on the 2004 interview

-------

Eddie Vedder: การมีชีวิตอยู่คือความเสี่ยงอย่างหนึ่ง

พรุ่งนี้ผมจะเลิกสูบบุหรี่

อย่างน้อยนั่นคือแผน ผมจะไปให้คนสะกดจิตเพื่อช่วยให้ผมหยุดมันเสียที ผมยังอดคิดเล่น ๆ ไม่ได้ว่า ในเมื่อเธอจะเข้าไปยุ่งกับจิตใต้สำนึกของผมแล้ว บางทีผมน่าจะขอให้เธอช่วยเรื่องอื่นไปพร้อมกันด้วย เช่น ทำให้ผมเขียนท่อนเชื่อมของเพลงได้ดีขึ้น ผมมีปัญหากับท่อนเชื่อมอยู่บ้าง และเมื่อเริ่มคิดว่าจิตใต้สำนึกอาจถูกปรับเปลี่ยนได้ ผมก็พบว่ามีอีกสารพัดเรื่องที่ผมอยากขอความช่วยเหลือจากมัน

ผมยอมรับว่าตัวเองเป็นคนที่อาจถูกชักจูงได้พอสมควร บางทีผมคงถูกโน้มน้าวให้เริ่มสูบบุหรี่ได้ และก็คงถูกโน้มน้าวให้เลิกได้เช่นกัน ตอนนี้ผมเหนื่อยกับมันแล้ว ผมเคยเดินป่าเป็นระยะทางไกล ปีนขึ้นไปจนถึงยอดเขา มองเห็นภูมิประเทศกว้างใหญ่และสวยงาม มีอากาศที่อาจสะอาดที่สุดเท่าที่จะหาได้บนโลก แล้วสิ่งแรกที่ผมทำกลับเป็นการหยิบบุหรี่ขึ้นมาจุด ก่อนจะคิดว่า นี่ช่างเป็นช่วงเวลาที่เหมาะแก่การสูบบุหรี่เหลือเกิน

เมื่อพฤติกรรมหนึ่งสามารถบิดทุกสถานการณ์ให้กลายเป็นข้ออ้างของมันได้ ผมคิดว่ามันไม่ใช่ความพอใจธรรมดาอีกต่อไป มันเหมือนสิ่งชั่วร้ายบางอย่างเข้ามายึดอำนาจ และผมต้องการเอาอำนาจนั้นกลับคืนมา

ปัญหาคือบุหรี่ยังไม่ได้ทำร้ายการแสดงของผมในแบบที่สังเกตเห็นได้ชัด ผมยังร้องเพลงได้ ยังเคลื่อนไหวและกระโดดไปมาบนเวทีได้ นั่นยิ่งทำให้ผมรู้สึกว่าตัวเองยังเอาตัวรอดจากมันได้ ผมยังไม่มีหลักฐานทันทีที่บังคับให้หยุด จึงปล่อยให้ตัวเองหลบอยู่ในช่องว่างนั้นมานาน

ผมเริ่มสูบบุหรี่จริงจังในช่วงที่ Kurt เสียชีวิต เหตุการณ์นั้นก่อความปั่นป่วนบางอย่างขึ้นในตัวผม เป็นความวิตกหรือความผิดปกติทางประสาทที่ผมพยายามทำให้สงบลงด้วยบุหรี่ มันไม่ได้เป็นคำอธิบายที่งดงามหรือมีเหตุผลนัก แต่เรื่องแบบนี้คงไม่เคยทำงานอย่างมีเหตุผลอยู่แล้ว

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา คนในวงและชุมชนดนตรีรอบตัวผมต้องพบกับความสูญเสียมากมาย มีทั้งเพื่อนที่จากไปและเหตุการณ์ที่ Roskilde ซึ่งมีคนเก้าคนเสียชีวิตท่ามกลางฝูงชนในคอนเสิร์ตของเรา นอกจากความตายแล้ว ผมยังนับความสัมพันธ์ที่สิ้นสุดลงไว้ในช่องเดียวกันด้วย การที่คนคนหนึ่งไม่อยู่ในชีวิตเราอีกต่อไป ไม่ว่าจะเพราะตายจากกันหรือเดินออกไปจากกัน ล้วนทิ้งช่องว่างบางอย่างไว้

มันเศร้าและหนักหนา แต่ผมไม่คิดว่านักดนตรีมีสิทธิ์ผูกขาดความสูญเสีย คนทำงานขายที่ต้องเดินทางตลอดเวลาอาจสูญเสียความสัมพันธ์ คนในกองทัพอาจสูญเสียสิ่งต่าง ๆ ด้วยวิธีที่รุนแรงกว่า และคนทั่วไปก็ต้องผ่านการพลัดพรากในรูปแบบของตนเอง ผมจึงไม่แน่ใจว่าควรเรียกมันว่าเป็นความเสี่ยงของอาชีพนักดนตรีหรือไม่ บางทีมันอาจเป็นความเสี่ยงของการพยายามมีชีวิตอยู่เฉย ๆ

เมื่อเกิดความสูญเสีย เราไม่มีทางเลือกมากนักนอกจากเคลื่อนไปข้างหน้า ทุกสิ่งกำลังเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ความท้าทายไม่ได้อยู่ที่การห้ามไม่ให้มันเปลี่ยน แต่อยู่ที่การยอมรับความเคลื่อนไหวนั้น แล้วพยายามเคลื่อนตัวไปพร้อมกับมัน เราไม่สามารถวางตัวเป็นกลางอยู่บนขบวนรถที่กำลังแล่นได้ ชีวิตไม่เคยจอดนิ่งเพื่อให้เราตัดสินใจก่อนว่าจะไปทางไหน

ในช่วงนั้น ผมยังต้องเผชิญกับคำถามอีกแบบหนึ่ง คือศิลปินควรพูดเรื่องการเมืองหรือไม่

ระหว่างการแสดงที่ Denver ผมร้อง “Bush Leaguer” โดยใช้หน้ากากของ George W. Bush เป็นส่วนหนึ่งของการแสดง ผมถอดหน้ากากออก วางมันไว้บนขาตั้งไมโครโฟน ร้องเพลงใส่มัน แล้วพูดถึงความรู้สึกที่ผมมีต่อประธานาธิบดีหลังจบเพลง

สิ่งที่น่าสนใจคือ ในคืนนั้นเราไม่ได้รู้สึกว่าผู้ชมมีปฏิกิริยาต่อต้านรุนแรงอะไรนัก แน่นอนว่าคนบางส่วนอาจไม่เห็นด้วย แต่ผมไม่เห็นภาพผู้คนจำนวนมากกรูกันออกจากสถานที่แสดง ทว่าวันต่อมา ข่าวบางแห่งกลับพาดหัวราวกับว่าผู้ชมพากันหนีออกจากคอนเสิร์ตเพราะคำพูดต่อต้าน Bush

สิ่งที่ทำให้ผมกลัวไม่ใช่เพียงการมีคนเห็นต่าง แต่เป็นการได้เห็นว่าการรายงานที่ผิดพลาดหรือไร้ความรับผิดชอบสามารถสร้างความจริงอีกชุดหนึ่งขึ้นมาได้อย่างไร เรื่องนั้นถูกนำไปขยายต่อในรายการวิทยุฝ่ายอนุรักษนิยม ไปปรากฏบนแถบข่าวของ CNN และ FOX News จนความร้อนแรงสะสมขึ้นเรื่อย ๆ

เมื่อมันไปถึงจุดนั้น เราต้องนั่งคุยกันในวง เพราะสมาชิกบางคนมีภรรยา มีลูก มีบ้าน และอาศัยอยู่ในพื้นที่ธรรมดาที่ไม่ได้มีระบบรักษาความปลอดภัยเหมือนป้อมปราการ เราได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับ Dixie Chicks ทั้งบ้านที่ถูกทำลายและญาติผู้ใหญ่ที่ถูกคุกคาม เรื่องที่เริ่มต้นจากคำพูดบนเวทีจึงอาจไหลเข้าไปถึงชีวิตของคนในครอบครัวซึ่งไม่ได้ยืนอยู่ใต้แสงไฟกับเราเลย

ในช่วงเวลาเดียวกัน Sleater-Kinney มาออกทัวร์กับเรา ผมจำได้ว่าในตอนตรวจเสียง พวกเธอเล่น “Fortunate Son” Jeff Ament กับผมนั่งฟังอยู่ข้างหลังและยิ้ม เพราะก่อนหน้านั้นเราเองก็เล่นเพลงนี้ในออสเตรเลีย ในที่สุดเราจึงเล่นมันร่วมกัน

การได้ยืนอยู่ด้วยกันในตอนนั้นให้ความรู้สึกเหมือนเป็นความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันที่จับต้องได้ ไม่ว่าคนซื้อตั๋วจะคาดหวังอะไรจากคอนเสิร์ต หรือพร้อมรับฟังความเห็นของเรามากน้อยเพียงใด เราก็มีความเชื่อบางอย่างร่วมกัน การเล่น “Fortunate Son” การยืนอยู่ปลายเพลง “Rockin’ in the Free World” การจับมือกับ Corin Tucker แล้วชูสัญลักษณ์สันติภาพต่อหน้าผู้ชม มันทั้งน่าตื่นเต้นและน่ากลัว

ผมยังรู้สึกถึงความหมายของการที่ผู้หญิงและผู้ชายยืนอยู่ด้วยกันบนเวทีในฐานะผู้แสดงจุดยืนเดียวกัน เราไม่ได้พูดแล้วรีบหลบไปหลังม่าน แต่ยืนมองผู้ชมตรง ๆ ในตอนจบของเพลงและตอนจบของค่ำคืนนั้น

ในเวลานั้น การกระทำเช่นนั้นดูเหมือนเป็นจุดยืนที่กล้าหาญมาก มันมีความเสี่ยงจริง ๆ แต่สิ่งประหลาดคือ เพียงหนึ่งปีต่อมา การทำแบบเดียวกันอาจไม่ถูกมองว่าเป็นปัญหาใหญ่เท่าเดิม บริบทเปลี่ยนไป ความรู้ที่ผู้คนมีเปลี่ยนไป และบางสิ่งที่เคยทำให้คนหวาดกลัวก็เริ่มถูกมองเห็นในอีกแง่หนึ่ง

ผมได้รับจดหมายจากบางคนที่บอกให้ผมหุบปากแล้วเล่นกีตาร์ไปเสีย สิ่งที่ผมไม่เข้าใจคือ ทำไมเราจึงต้องการให้ศิลปินไม่มีความคิดเห็นส่วนตัว หาก Kurt Vonnegut หรือศิลปินคนใดที่ผมนับถือแสดงทัศนะออกมา ต่อให้ผมไม่เห็นด้วย ผมก็คงอยากฟังก่อน จากนั้นจึงตัดสินใจว่าผมเห็นต่างตรงไหน

การไม่เห็นด้วยเป็นสิทธิ์ของทุกคน แต่การประกาศว่าศิลปินไม่ควรพูด หรือการบอกว่าจะเลิกอ่านหนังสือ เลิกฟังเพลง เพียงเพราะเขาแสดงความเห็นบางอย่างออกมา เป็นท่าทีที่ผมเข้าถึงได้ยาก สำหรับผม ความคิดส่วนตัวมักเป็นส่วนหนึ่งของงานศิลปะอยู่แล้ว โดยเฉพาะเมื่อศิลปินคนนั้นใช้เวลาศึกษาประเด็นที่ตนพูดถึงจริง ๆ

ผมรู้ว่าเมื่อใดก็ตามที่ผมเรียกร็อกแอนด์โรลว่าเป็นศิลปะ Mark Arm แห่ง Mudhoney คงกำลังเตะอะไรสักอย่างอยู่ที่ไหนสักแห่ง ซึ่งก็ดี มันเป็นเครื่องวัดไม่ให้เราพูดเรื่องเหล่านี้อย่างจริงจังจนหลงตัวเองเกินไป แต่ในผลงานที่ผมรัก ความคิดทางสังคมและความคิดเห็นส่วนตัวของผู้สร้างไม่เคยถูกแยกออกจากตัวงานอย่างเด็ดขาด ผมไม่ได้ต้องการให้ศิลปินเงียบ ตรงกันข้าม ผมอยากรู้ว่าพวกเขาคิดอะไร

คำถามที่ยากกว่านั้นคือ ดนตรียังมีพลังทางการเมืองอยู่หรือไม่ ดนตรีสามารถเริ่มต้นขบวนการ เปลี่ยนความคิด หรือรวมคนเข้าด้วยกันได้จริงเพียงใด

ผมเคยคุยกับคนที่ทำเพลงในยุคทศวรรษ 1960 เขามองว่า แม้ในยุคนั้นดนตรีและขบวนการสันติภาพอาจไม่ได้เป็นสิ่งที่หยุดสงครามเวียดนามอย่างแท้จริง สิ่งที่เปลี่ยนความรู้สึกของประเทศอาจเป็นภาพถุงบรรจุศพที่ถูกส่งกลับมา รวมถึงการที่ Walter Cronkite ซึ่งในเวลานั้นเปรียบเสมือนคุณปู่ผู้ได้รับความไว้วางใจของคนทั้งชาติ ออกมาบอกว่าสิ่งที่อเมริกากำลังทำนั้นผิด

ผมไม่แน่ใจว่าตัวเองเห็นด้วยกับการตีความนั้นทั้งหมดหรือไม่ แต่มันเป็นความคิดที่ควรนำมาพิจารณา ดนตรีอาจสร้างภาษาและอารมณ์ร่วม แต่ไม่ได้หมายความว่ามันจะเอาชนะโครงสร้างทางอำนาจได้ด้วยตัวเอง

สิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมตกใจคือจำนวนคนที่ไม่ออกไปเลือกตั้ง Bush เข้าสู่ตำแหน่งด้วยเสียงจากประชาชนที่มีสิทธิ์เลือกตั้งเพียงสัดส่วนไม่มากนัก ผมไม่เข้าใจว่าผู้คนมองชายผู้เกิดมาพร้อมอภิสิทธิ์ ผู้ล้มเหลวในธุรกิจแล้วได้รับการช่วยเหลือครั้งแล้วครั้งเล่าเพราะนามสกุลของตัวเอง ว่าเป็นคนธรรมดาที่ประชาชนผู้ทำงานหาเลี้ยงชีพสามารถนั่งดื่มเบียร์ด้วยได้อย่างไร

และเมื่อคิดถึงคนอีกจำนวนมหาศาลที่ไม่ไปลงคะแนน ผมก็สงสัยว่าดนตรีอาจมีพลังมากพอจะพาคนเหล่านั้นออกไปเลือกตั้งได้หรือไม่ ผมไม่รู้ว่าต้องใช้อะไร แต่การร้องเชียร์ในคอนเสิร์ตยังไม่เพียงพอ

ในเวลานั้นมีโครงการอย่าง Punkvoter และ MoveOn.org มีทัวร์ Rock Against Bush ซึ่งอย่างน้อยก็ประกาศอย่างชัดเจนว่า ค่ำคืนนี้จะไม่ใช่เพียงการแสดงดนตรี แต่จะมีการพูดถึงสิ่งที่ผู้คนสามารถลงมือทำได้จริง

แน่นอนว่ามีปัญหาเรื่องการพูดกับคนที่เชื่ออยู่แล้ว ผู้ชมที่มางานชื่อ Rock Against Bush ย่อมไม่ได้เข้ามาเพราะต้องการฟังเหตุผลสนับสนุน Bush แต่ต่อให้เราพูดกับคนที่เห็นด้วย หน้าที่ก็ยังไม่จบ เราต้องทำให้แน่ใจว่าคนเหล่านั้นไม่ได้เพียงชูมือส่งเสียงในคอนเสิร์ต แต่ไปลงคะแนนจริงด้วย

วันหนึ่งผมไปที่ร้านขายอุปกรณ์ช่าง ซื้อเสาอะลูมิเนียมมาสองสามชิ้น วางไว้ท้ายรถกระบะแล้วขับกลับบ้าน ระยะทางไม่ได้ไกลอะไร แต่เมื่อจอดรถและเดินไปหยิบของ เสาเหล่านั้นหายไปหมด มันคงกระเด็นออกระหว่างทาง ผมจึงต้องขับย้อนกลับไป มองตามรางน้ำและข้างถนนเพื่อหามัน แต่ไม่พบ สุดท้ายต้องกลับไปซื้อใหม่

ขณะขับรถกลับอย่างระมัดระวังกว่าเดิม ผมคิดถึงผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งที่เป็นคนหนุ่มสาว เรื่องเสาที่กระเด็นออกจากท้ายรถกลายเป็นภาพเปรียบเทียบขึ้นมา คนจำนวนหนึ่งอาจคิดว่าเรื่องของประเทศถูกจัดการไว้เรียบร้อยแล้ว มีผู้ใหญ่หรือใครสักคนกำลังดูแลมันอยู่ พวกเขาจึงขับต่อไปโดยไม่หันกลับไปมองสิ่งที่บรรทุกอยู่ด้านหลัง

แต่นั่นคืออนาคตของประเทศ และเมื่อถึงวันที่พวกเขาจอดรถแล้วหันกลับไปดู มันอาจไม่อยู่ตรงนั้นอีกแล้ว คราวนี้พวกเขาอาจย้อนกลับไปหาไม่ได้ และไม่ใช่ทุกสิ่งที่จะซื้อกลับคืนมาใหม่ได้เหมือนเสาอะลูมิเนียม

ผมไม่แน่ใจว่าความไม่สนใจของคนหนุ่มสาวเกิดจากความเฉยชาหรือความรู้สึกว่าเรื่องการเมืองเข้าใจยาก แต่ในยุคอินเทอร์เน็ต ข้อมูลจำนวนมากเข้าถึงได้แล้ว ที่สำคัญคือมีข้อมูลซึ่งเราไม่อาจได้รับจากการดูข่าวกระแสหลักเพียงอย่างเดียว ผู้คนเดินทางไปพูดในสถานที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ เอกสารและข้อโต้แย้งมีอยู่ เพียงแต่เราต้องเข้าไปหา

อีกด้านหนึ่ง อินเทอร์เน็ตอาจสร้างความเฉื่อยชาได้เช่นกัน เมื่อเราเห็นองค์กรอย่าง MoveOn.org เคลื่อนไหวอยู่ในโลกเสมือน เราอาจรู้สึกว่ามีคนอื่นกำลังจัดการเรื่องนี้แทนเรา แม้กิจกรรมเหล่านั้นจะเชื่อมโยงกับโลกจริง แต่การมองเห็นภาพการรวมตัวบนหน้าจออาจทำให้เราหลงคิดว่าการมีส่วนร่วมเกิดขึ้นแล้ว ทั้งที่ตัวเราไม่ได้ทำอะไรเลย

สำหรับผม การลงคะแนนให้รัฐบาล Bush ออกจากตำแหน่งจะเป็นข้อความที่ทรงพลัง ไม่ใช่เฉพาะภายในอเมริกา แต่ต่อสายตานานาชาติด้วย เมื่อเรามีอำนาจควบคุมสิ่งใด เราต้องปฏิบัติต่อสิ่งนั้นด้วยความเคารพ แต่รัฐบาลในเวลานั้นทำให้ประเทศของเรากลายเป็นภาระและความเสี่ยงต่อโลก

ถึงอย่างนั้น วงต้องระมัดระวังไม่ให้การเคลื่อนไหวทางการเมืองกลืนกินดนตรีทั้งหมด เราเคยมีประสบการณ์เรื่องนี้มาแล้วตอนต่อสู้กับ Ticketmaster

หลังจากเราแสดงจุดยืนต่อต้าน Ticketmaster ทัวร์ของเราถูกเรียกและถูกมองราวกับเป็น “ทัวร์ Ticketmaster” ไม่ว่าเราจะเล่นดีเพียงใด ไม่ว่าเพลงจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร ข่าวและบทวิจารณ์จำนวนมากสนใจเพียงว่าเราเปิดศึกกับบริษัทนั้นอย่างไร และเราล้มเหลวหรือชนะ เพราะการเล่าเรื่องแบบสื่อมักต้องการผู้ชนะหนึ่งฝ่ายและผู้แพ้อีกหนึ่งฝ่าย

พวกเรารู้สึกว่าเรื่องนั้นพรากความสนใจไปจากดนตรี เราทำงานหนักและกำลังเล่นกันได้ดี แต่คนไม่ได้พูดถึงสิ่งนั้นอีกแล้ว วงกลายเป็นตัวแทนของประเด็นหนึ่งเพียงประเด็นเดียว นี่เป็นเหตุผลที่เราต้องถามตัวเองอยู่เสมอว่า จะพูดในสิ่งที่จำเป็นโดยไม่ปล่อยให้มันนิยามทุกสิ่งที่เราเป็นได้อย่างไร

ช่วงที่เราผ่านพื้นที่ Bible Belt ขึ้นไปทาง Jersey เราคิดว่าอาจพูดได้อย่างเปิดกว้างขึ้น แต่กลับพบปฏิกิริยาต่อต้านรุนแรงที่สุดที่ Hershey รัฐ Pennsylvania หลังจากเล่น “Bush Leaguer” ผู้ชมกลุ่มใหญ่ตะโกน “U.S.A.” จนเกิดสภาพเหมือนทั้งสองฝ่ายยืนประจันหน้ากัน

เราเชื่อในสิ่งที่กำลังพูด แต่ขณะเดียวกันก็จำได้ว่า เมื่อครั้ง Ticketmaster เข้ามาครอบคลุมเรื่องราวทั้งหมด ดนตรีของเราถูกผลักออกไปอยู่ด้านข้างอย่างไร ศิลปินอาจกลัวการแสดงจุดยืนไม่ใช่เพราะไม่มีความเชื่อ แต่เพราะทันทีที่แสดงออก สื่ออาจลดทอนงานทุกมิติให้เหลือเพียงป้ายว่า “วงการเมือง”

ความสัมพันธ์ของผมกับสื่อมีความซับซ้อนมาตั้งแต่ความสำเร็จช่วงแรก ทุกอย่างเริ่มเปลี่ยนไปตอนเราทำอัลบั้มชุดที่สอง เส้นทางของ Pearl Jam พุ่งขึ้นสูงอย่างรวดเร็วผิดธรรมชาติ และความรู้สึกที่ตามมาคือ เรากำลังถูกยึดครองและเปลี่ยนให้เป็นสินค้า

ผมเปิดนิตยสารแล้วพบตัวเองอยู่บนปกฉบับพิเศษเกี่ยวกับกรันจ์ มีภาพโปสเตอร์ให้ดึงออกไปติดผนัง มีการจัดแพ็กเกจทุกอย่างเสร็จสรรพ ผมอดสงสัยไม่ได้ว่าคนเหล่านี้เป็นใคร พวกเขารู้จักเราจริงหรือไม่ เราเกี่ยวข้องกับสิ่งที่กำลังถูกขายในชื่อของเรามากน้อยเพียงใด แล้วเรายังได้ค่าตอบแทนจากภาพเหล่านั้นหรือเปล่า

แต่เรื่องเงินไม่ใช่สิ่งที่น่ากลัวที่สุด สิ่งที่น่ากลัวคือการเห็นตัวเองถูกเผยแพร่มากเกินไป แม้แต่ผมเองยังรู้สึกว่าผู้ชายบนหน้ากระดาษคนนั้นถูกมองเห็นมากเกินกว่าที่มนุษย์คนหนึ่งควรถูกมองเห็นเสียอีก

ครั้งหนึ่งผมไปงาน Halloween แล้วมีคนตัดภาพโปสเตอร์ใบหน้าผมออกมาทำเป็นหน้ากาก เขาคงคิดว่ามันตลก และในสถานการณ์อื่นผมอาจหัวเราะได้ แต่ตอนนั้นผมอ่อนไหวเกินไป การเห็นใบหน้าของตัวเองถูกนำมาสวมเล่นต่อหน้าให้ความรู้สึกเหมือนความเป็นตัวผมถูกแยกออกจากร่างแล้วกลายเป็นวัตถุสาธารณะ ผมรักษาอารมณ์ขันไว้ไม่ไหว

ผมนึกถึงแนวคิดจาก Death of a Salesman ที่ว่า คนอื่นไม่ควรกินเนื้อส้มจนหมดแล้วทิ้งเพียงเปลือกไว้ให้เจ้าของชีวิต ช่วงนั้นผมรู้สึกคล้ายกัน บางองค์กร โดยเฉพาะสถานีโทรทัศน์ดนตรี มีวิธีทำงานและแผนการของตนเอง พวกเขาต้องการให้เราทำสิ่งต่าง ๆ ตามกระบวนการนั้น แต่ผมไม่อยากทำ

ปัญหาคือ เมื่อคุณต้องการปฏิเสธคนไม่กี่คน บางครั้งคุณต้องปฏิเสธเกือบทุกคน เพราะถ้าเปิดประตูไว้เพียงบานเดียว กลไกทั้งหมดก็อาจไหลกลับเข้ามาอีก เราจึงลดการให้สัมภาษณ์ ลดการทำวิดีโอ และถอยห่างจากเครื่องจักรประชาสัมพันธ์ส่วนใหญ่

ส่วนคำว่า “กรันจ์” ผมไม่ได้รู้สึกว่ามันสามารถกำหนดดนตรีของเราได้อย่างสมบูรณ์ ผมค่อนข้างมั่นคงกับสิ่งที่วงกำลังทำ เพราะรู้สึกว่าเรามีภาษาทางดนตรีของตัวเอง Stone Gossard กับ Jeff เล่นร่วมกันมานานแล้ว ขณะที่สมาชิกคนอื่น ๆ กำลังเข้ามาผสมรวมอยู่ในความสัมพันธ์ใหม่ วิธีที่เสียงของเราก่อตัวขึ้นให้ความรู้สึกแตกต่างจากสิ่งที่ผมเคยทำมาก่อน

การถูกจับรวมกับวงอื่นเพียงเพราะเราอยู่ในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์เดียวกันอาจเป็นการลดทอน แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผมเคยเป็นเด็กอายุประมาณสิบห้าที่อ่านเรื่อง The Who และยุคเริ่มต้นของขบวนการม็อด แล้วคิดว่า หากผมมีโอกาสได้อยู่ในชุมชนดนตรีแบบนั้นคงวิเศษมาก วงต่าง ๆ เติบโตขึ้นพร้อมกัน มีการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนพลังระหว่างกัน

ตอนที่อยู่ San Diego ผมไม่เคยมีชุมชนเช่นนั้น มีดนตรีเกิดขึ้นอยู่บ้าง แต่ไม่ได้เชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง พื้นที่อยู่ใกล้ Los Angeles เกินไป ผู้คนค่อนข้างผ่อนคลาย และไม่ได้ออกมามอบตัวเองให้กับคอนเสิร์ตร็อกด้วยพลังแบบที่ผมจินตนาการถึง

แล้วจู่ ๆ ผมกลับมาอยู่ใน Seattle ท่ามกลางชุมชนจริง ๆ มีบางสิ่งคล้ายความเคลื่อนไหวทางดนตรีเกิดขึ้น มีวงที่แข็งแรงหลายวง และในระยะแรกที่ความสนใจจากภายนอกยังไม่บิดเบี้ยวทุกอย่าง บรรยากาศนั้นน่าตื่นเต้นมาก

ผมเป็นคนที่ย้ายเข้ามา ไม่ได้เติบโตที่นี่ เพราะฉะนั้นเมื่อเริ่มรู้สึกว่าตัวเองได้รับการยอมรับ ผมจึงภูมิใจเป็นพิเศษ ผมรัก Seattle รักภาคตะวันตกเฉียงเหนือ และรู้สึกขอบคุณเสมอที่ผู้คนเปิดประตูให้ผมเข้าไปเป็นส่วนหนึ่ง

มีช่วงหนึ่งที่ผมคิดขึ้นมาว่า สมัยเด็กผมเคยอ่านเรื่อง The Who และยุคสำคัญต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์ดนตรีด้วยความอิจฉา แต่ตอนนี้เราอาจกำลังอยู่ในช่วงเวลาแบบนั้นด้วยตัวเอง มันน่าตื่นเต้น เพียงแต่เมื่ออยู่ตรงกลางเหตุการณ์ เราแทบไม่มีเวลาหรือระยะห่างมากพอจะเข้าใจว่ามันคืออะไร

ผมย้ายไป Seattle ช่วงเดือนกันยายนหรือตุลาคม ปี 1990 ก่อนการทำ Ten ไม่นาน เมื่อไปถึง เราเริ่มทำงานกันแทบจะทันที

สมาชิกที่เคยอยู่ใน Mother Love Bone เพิ่งเผชิญการเสียชีวิตของ Andy Wood จากเฮโรอีน วงนั้นกำลังจะออกเดินทางหลังทำอัลบั้มจริงจังชุดแรก แต่จู่ ๆ พวกเขาก็ไม่มีวงอีกต่อไป พลังรอบตัวพวกเขาจึงประกอบขึ้นจากทั้งความเศร้า ความสูญเสีย และความคาดหวังที่ยังค้างอยู่ พวกเขาเคยพร้อมจะเคลื่อนตัวไปข้างหน้า แล้วทุกอย่างหยุดลงทันที จึงมีพลังอย่างมากในการพยายามสร้างวงขึ้นมาอีกครั้ง

จุดเชื่อมต่อของผมคือ Jack Irons ทางวงบอกเขาว่า หากรู้จักนักร้องคนใดก็ให้ลองส่งมา ผมจึงส่งเทปขึ้นไป Seattle พวกเขามีเพลงบรรเลงชุดหนึ่ง ซึ่งเท่าที่ผมจำได้บันทึกโดยมี Matt Cameron เล่นด้วย เพลงส่วนหนึ่งไปอยู่ในโครงการ Temple of the Dog ส่วนเพลงที่ผมเขียนเนื้อร้องให้กลายเป็นเพลงในแผ่นเสียงของเรา

ในเทปที่ผมส่งไปมีสามเพลง ผมคิดว่าเป็น “Alive,” “Black” และ “Once” สำหรับ “Alive” กับ “Black” โครงสร้างและสิ่งสำคัญต่าง ๆ แทบไม่ต่างจากรูปแบบในตอนเริ่มต้นเลย ผมรู้สึกภูมิใจกับเพลงเหล่านั้น เพราะมันมีลักษณะเฉพาะของตัวเอง

หลังจากผมไปถึง เราซ้อมกันประมาณหนึ่งสัปดาห์ แล้วบันทึกเสียงในวันสุดท้าย ผมกลับบ้านพร้อมเทปที่มีเพลงสิบหรือสิบเอ็ดเพลง และเพลงส่วนใหญ่ในนั้นต่อมาก็ปรากฏอยู่ในอัลบั้ม

ก่อนหน้านั้น สิ่งที่ผมเคยมีส่วนร่วมมักฟังดูเหมือนการเลียนแบบ หรือได้รับอิทธิพลจากบางอย่างชัดเจนเกินไป แต่ดนตรีชุดนี้มีตัวตนของมันเอง นั่นคือสิ่งที่ผมสัมผัสได้ตั้งแต่แรก

ผมไม่ใช่คนที่ชอบการแข่งขันในเรื่องดนตรี การแข่งขันอาจมีประโยชน์หากเรารู้จักเปิดและปิดมันตามเวลา แต่เมื่อใครสักคนหลงระเริงกับชัยชนะมากเกินไป ด้านที่ดีของการแข่งขันก็หายไป แล้วคนคนนั้นอาจต้องถูกทำลายเพื่อคืนความยุติธรรมให้โลก—ผมพูดอย่างนั้นพร้อมรอยยิ้ม แน่นอนว่าบางครั้งคนที่หลงระเริงคนนั้นก็อาจเป็นผมเอง

เมื่อเห็นวงรุ่นใหม่ได้รับคำชื่นชมและแรงโฆษณามหาศาล ผมไม่เคยอยากย้อนกลับไปอยู่ในจุดนั้นอีกเลย หากเป็นวงที่ผมชอบ ผมหวังเพียงว่าพวกเขาจะรอดผ่านทุกสิ่งไปได้ แต่หากเป็นดนตรีที่ผมเห็นว่าแย่ ผมก็ยอมรับตรง ๆ ว่าหวังให้กระแสนั้นหายไป เพราะยังมีวงยอดเยี่ยมอีกมากที่ควรได้รับพื้นที่แทน

การแสดงดนตรีต่อหน้าผู้คนครั้งแรก ๆ ของผมไม่ได้สง่างามอะไรนัก ผมจำงานเลี้ยงริมถนนหรืองานที่มีเบียร์เป็นถังอยู่ใน San Diego ได้ เรามีวงเล็ก ๆ ประกอบด้วยผู้ชายห้าคน ทุกคนทำงานตามร้านขายยาหรืองานอื่น ๆ เพื่อหาเลี้ยงตัวเอง

วงนั้นฟังดูแย่มาก คนหนึ่งหลงใหล The Cars ผมหมกมุ่นกับ The Who อีกคนชอบ Eagles ส่วนมือคีย์บอร์ดชอบ Styx เมื่อนำทุกอย่างมารวมกัน มันไม่ได้เกิดเป็นการผสมผสานอันมหัศจรรย์ มันเป็นเพียงความยุ่งเหยิงที่เราจำเป็นต้องผ่านให้ได้ การมีวงที่เลวร้ายอาจเป็นขั้นตอนสำคัญ เพราะทำให้เราเรียนรู้ว่าการรวมอิทธิพลโดยไม่มีภาษาร่วมกันนั้นฟังดูอย่างไร

ผมคุ้นเคยกับเครื่องบันทึกเสียงมาตั้งแต่เด็ก จึงได้ยินเสียงตัวเองผ่านเทปค่อนข้างเร็ว ผมเขียนเพลงตั้งแต่อายุประมาณเจ็ดหรือแปดขวบ ตอนนั้นยังไม่รู้วิธีเขียนโน้ต ผมจึงเขียนประโยคแล้ววาดลูกศรไว้เหนือคำ หากต้องร้องสูงก็เขียนลูกศรหนึ่งอัน ถ้าต้องสูงขึ้นไปอีกก็วาดสองอัน นั่นคือระบบบันทึกทำนองของผม

พ่อแท้ ๆ ของผมเสียชีวิตจากโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง ผมไม่เคยรู้ว่าเขาเป็นพ่อจนกระทั่งหลังจากเขาเสียชีวิตไปแล้ว เท่าที่ทราบ เขาเป็นนักดนตรี เป็นนักร้องตามเลานจ์ เล่นในสถานที่ซึ่งมีแก้วรับเงินวางอยู่บนเปียโน เรื่องนี้อาจบอกอะไรบางอย่างเกี่ยวกับพันธุกรรมก็ได้

ผมมีเทปเสียงของเขาอยู่หนึ่งม้วน ในนั้นมีเพลงของ Gordon Lightfoot และเสียงของเขาก็มีลักษณะคล้าย Lightfoot อยู่บ้าง ที่สำคัญคือมีเพลงหนึ่งที่เขาเขียนเองและใส่ชื่อผมไว้ในเพลง การได้ยินสิ่งนั้นเป็นประสบการณ์ที่มีความหมายมาก

ตอนผมเกิด เขาน่าจะยังอยู่กับครอบครัวประมาณหนึ่งหรือสองปี แต่ผมจำไม่ได้ หลังจากพ่อแม่แยกทาง แม่แต่งงานใหม่ แล้วพ่อแท้ ๆ ของผมก็ไม่เคยถูกพูดถึงอีก

เหตุผลที่ผู้ใหญ่ทำเช่นนั้นน่าจะเป็นเพราะผมมีน้องชายสามคน พวกเขาไม่ต้องการให้เรารู้สึกว่าเราแตกต่างกัน และในแง่หนึ่งมันได้ผล พวกเราสนิทกันมาก ภายหลังเรายังเล่นดนตรีร่วมกันในวันเกิดอายุหกสิบปีของแม่ เราเล่น “Long May You Run” และ “Let My Love Open the Door” ให้เธอฟัง มันเป็นช่วงเวลาที่งดงามมาก

โลกดนตรีในวัยเด็กของผมเริ่มต้นจาก Jackson Five ผมเติบโตในสภาพแวดล้อมคล้ายบ้านที่มีเด็กหลายเชื้อสายอยู่ร่วมกัน เรามีพี่น้องผิวดำและพี่น้องเชื้อสายไอริช มีห้องใต้ดินที่เต็มไปด้วยดนตรี เหตุการณ์เหล่านี้อยู่ใน Chicago ช่วงปลายทศวรรษ 1960 ถึงต้นทศวรรษ 1970 ซึ่งเสียงของ Motown อยู่ทั่วทุกแห่ง

ผมฟัง Sly and the Family Stone ฟังทุกอย่างที่ออกกับ Motown ฟัง Stevie Wonder และผูกพันกับ Jackson Five เป็นพิเศษ เพราะพวกเขาเป็นเด็ก ผมจึงรู้สึกว่าสามารถเชื่อมโยงกับพวกเขาได้มากกว่านักร้องผู้ใหญ่ที่อยู่ไกลออกไปจากโลกของผม

จากนั้นโลกก็ขยายไปสู่ภาพยนตร์ The Last Waltz และผู้คนทั้งหมดที่ปรากฏอยู่ในนั้น ไม่ว่าจะเป็น Bob Dylan, Neil Young, Ron Wood, Muddy Waters หรือ Van Morrison คนเหล่านี้ค่อย ๆ ฝังตัวอยู่ในความคิดของผมในฐานะตัวอย่างของความยิ่งใหญ่

ผมยังชอบขโมยแผ่นเสียงจากลุง ซึ่งจริง ๆ แล้วเขายอมให้ผมขโมย เขาจะโทรหาแม่แล้วถามว่าแผ่นนั้นอยู่ที่บ้านเราหรือไม่ แม่ก็จะตอบว่าใช่ ตอนอายุเจ็ดหรือแปดขวบ ผมจึงสามารถเปิด Woodstock และ Country Joe and the Fish ให้เพื่อน ๆ ฟังได้ เป็นวิธีเรียนรู้ดนตรีที่รู้สึกเหมือนกำลังค้นพบความลับของโลกผู้ใหญ่

แม้จะอยู่ Southern California แต่ผมไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของวงการพังก์ ไม่มีสิ่งที่เรียกว่า “ฉากดนตรีของผม” จริง ๆ ผมอยู่ในย่านชานเมืองที่คลื่นของวัฒนธรรมเหล่านั้นเดินทางมาไม่ถึง

ช่วงที่ผมเป็นวัยรุ่น พ่อแม่แยกทางกัน และผมต้องทำงาน ผมจึงไม่สามารถทำผมทรงโมฮอว์กหรือใช้ชีวิตแบบเด็กพังก์เต็มตัวได้ ที่โรงเรียนมีเด็กอีกคนหนึ่งซึ่งเป็นกบฏแบบพังก์และแต่งตัวครบเครื่อง ส่วนผมทำได้เพียงใส่เสื้อแบบม็อดหรือเสื้อ Public Image Ltd. แล้วไปทำงานที่ร้านขายยา ไปทำงานก่อสร้าง และรับผิดชอบชีวิตในแบบที่เด็กวัยเดียวกันบางคนไม่ต้องทำ

Thurston Moore ยังเคยถามผมเรื่องนี้ เขาบอกว่าผมอยู่ในวัยที่เหมาะกับการเข้าไปอยู่ในวงการพังก์พอดี ผมตอบได้เพียงว่า ใช่ ผมพลาดมันไปแล้ว

ผมเสียดาย เพราะหากได้เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งนั้น ดนตรีของผมอาจเปลี่ยนไปบ้าง สิ่งที่น่าตื่นเต้นที่สุดในพื้นที่ของผมอาจเป็นการไปดู Dance Craze รอบเที่ยงคืนเท่านั้น

ประสบการณ์นี้ทำให้ผมเข้าใจเด็กจำนวนมากที่อยู่ในเมืองเล็กหรือพื้นที่ซึ่งไม่มีชุมชนดนตรีรองรับ อย่างน้อยในยุคอินเทอร์เน็ต พวกเขาอาจซื้อหรือค้นหาเพลงได้ง่ายขึ้น Jeff Ament เองก็มีประสบการณ์คล้ายกัน เขาเติบโตในเมืองเล็กมากและต้องสั่งซื้อดนตรีผ่านแค็ตตาล็อก

เมื่อไม่มีวงการรอบตัว เราต้องค้นหาทุกอย่างด้วยตัวเอง และมักรู้สึกแปลกแยก เพราะคนอื่นไม่เข้าใจว่าเรากำลังฟังอะไรอยู่ ขณะที่เราพยายามตามหาเพลงซึ่งดูเหมือนส่งสัญญาณมาจากโลกอีกใบ คนรอบข้างอาจกำลังฟัง Journey กันทั้งหมด

ความหลงใหลในเครื่องบันทึกเสียงตั้งแต่วัยเด็กเชื่อมโยงโดยตรงกับการที่ Pearl Jam ออกบันทึกการแสดงสดจำนวนมาก เรื่องนี้มีเหตุผลอยู่สองด้าน ทั้งการทำให้คอนเสิร์ตเข้าถึงได้มากขึ้นและการตอบสนองต่อบูตเลกผิดกฎหมาย แต่สำหรับผม มันเริ่มจากความต้องการรักษาประสบการณ์ส่วนตัวเอาไว้

ตอนทำงานที่ร้านขายยา Walkman รุ่นแรกออกวางจำหน่าย ผมนำค่าจ้างไปซื้อทันที ต่อมาเมื่อมี Walkman ที่สามารถบันทึกเสียงได้ ผมก็แอบนำมันเข้าไปในคอนเสิร์ต ผมไม่ได้อัดเพื่อทำสำเนาขายหรือแจก เพียงต้องการมีสิ่งที่พาผมกลับไปยังสถานที่และช่วงเวลานั้นได้

คอนเสิร์ตที่ยอดเยี่ยมปลดปล่อยพลังงานจำนวนมหาศาล แต่ไม่ว่าคืนนั้นจะดีเพียงใด พลังดังกล่าวจะค่อย ๆ จางหายภายในสองสัปดาห์หรือหนึ่งเดือน เทปบันทึกเสียงเป็นวิธีที่ทำให้ผมกลับเข้าไปอยู่ในพื้นที่ทางอารมณ์นั้นอีกครั้ง

ผมดู The Who ครั้งแรกในปี 1980 ตอนอายุประมาณสิบห้า ตลอดครึ่งแรกของการแสดง ผมแทบไม่สามารถก้าวข้ามความประหลาดใจที่ว่า สมาชิกทั้งสี่คนกำลังยืนอยู่ในห้องเดียวกับผมที่ San Diego ได้เลย

ในโลกที่ผมเติบโตมา การเดินทางไปยังส่วนอื่นของโลกดูไม่น่าเป็นไปได้ ผมไม่เคยคิดว่าตัวเองจะได้เดินทาง มันไม่ได้อยู่ในขอบเขตชีวิตที่ผมได้รับการสอนให้จินตนาการถึง London อาจอยู่ไกลพอ ๆ กับดาวอังคาร และนั่นคือสถานที่ซึ่งเทพเจ้าแห่งร็อกถือกำเนิด ก่อนจะเดินทางลงมาปรากฏตัวต่อหน้าเรา

ความตื่นเต้นจากการได้เห็น The Who ครั้งนั้นรุนแรงมาก การบันทึกคอนเสิร์ตให้ได้เสียงดีเป็นเรื่องยากเสมอ มีคนกรีดร้องอยู่ข้าง ๆ หรือทะเลาะกับแฟน บางครั้งเพื่อนที่มาด้วยกันก็พูดใส่ไมโครโฟนตลอดเวลา ทั้งที่ในใจผมกำลังคิดว่า เทปนี้อาจเป็นเพียงเสียงบันทึกแย่ ๆ จากคอนเสิร์ตหนึ่งคืน แต่ผมจะกลับไปฟังมันอีกสามร้อยห้าสิบครั้ง

เราต้องสวมหูฟัง หลับตา แล้วปล่อยให้หูทำงานหนักเพื่อมองทะลุเสียงซ่า เสียงแตก และบทสนทนาของคนรอบข้าง สิ่งสำคัญไม่ใช่คุณภาพเสียง แต่คือการมีหลักฐานว่าครั้งหนึ่งเราเคยอยู่ตรงนั้น

เมื่อ Pearl Jam ออกบันทึกการแสดงสดอย่างเป็นทางการ ผู้ฟังจึงสามารถกลับไปค้นหารายละเอียดที่พลาดไปในคืนจริง ได้ยินการพูดบนเวที หรือสัมผัสคอนเสิร์ตซึ่งพวกเขาไม่มีโอกาสเข้าร่วม มันเป็นอีกวิธีหนึ่งที่วงสร้างความสัมพันธ์โดยตรงกับผู้ฟัง

การที่เราไม่ค่อยให้สัมภาษณ์ ไม่ทำวิดีโอใหม่ ๆ และลดการปรากฏตัวทาง MTV ทำให้ประสบการณ์ของ Pearl Jam ย้ายกลับไปอยู่ที่การแสดงสด ความสัมพันธ์ไม่จำเป็นต้องผ่านนักข่าว สถานีโทรทัศน์ หรือแผนประชาสัมพันธ์ ผู้ฟังกับวงพบกันผ่านเพลงและพื้นที่คอนเสิร์ตโดยตรง

แน่นอนว่าการทำเช่นนั้นลดจำนวนผู้ฟังและยอดขายของเราลงอย่างมาก เราประสบความสำเร็จในการก่อวินาศกรรมตัวเองอย่างแทบสมบูรณ์ แต่สิ่งนั้นก็พิสูจน์บางอย่างที่เราต้องการพิสูจน์

เมื่อสิ่งใดประสบความสำเร็จ ผู้คนจำนวนมากจะออกมาอ้างเครดิตในลักษณะที่ดึงเครดิตออกจากผู้สร้าง บริษัทอาจพูดราวกับว่า Pearl Jam ประสบความสำเร็จเพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการวางตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ ผมไม่ได้คิดว่าความขุ่นเคืองนี้เป็นเพียงเรื่องอัตตา แต่คำอธิบายดังกล่าวขัดแย้งกับสิ่งที่เราเห็นบนเวที

เราเห็นปฏิกิริยาจากผู้ชมซึ่งไม่ใช่สิ่งที่การตลาดสร้างขึ้นได้ง่าย ๆ มีบางสิ่งพิเศษเกิดขึ้นระหว่างเพลง วง และคนที่มาดู แน่นอนว่า MTV การประชาสัมพันธ์ และการตลาดมีส่วนทำให้ผู้คนรู้จักเราในตอนแรก แต่เมื่อพวกเขาเข้ามาอยู่ในห้องแล้ว สิ่งที่เกิดขึ้นต่อจากนั้นไม่ได้เป็นผลงานของฝ่ายการตลาด

เราอยากให้พลังอยู่ในดนตรี อยากให้เครดิตกลับไปอยู่ที่เพลงและความสัมพันธ์กับคนที่มาชม เราต้องแย่งสิ่งเหล่านั้นกลับคืนมา แล้วบอกว่าเราไม่ใช่สบู่ก้อนหนึ่งซึ่งมีคนออกแบบบรรจุภัณฑ์ วางขาย ทำเงิน และอ้างว่าความสำเร็จทั้งหมดเกิดจากกล่องที่ห่ออยู่ภายนอก

มีสิ่งอื่นเกิดขึ้นอยู่ข้างใน และผมไม่แน่ใจว่าคนในธุรกิจเข้าใจมันจริงหรือไม่ บางคนบอกว่าพวกเขาเข้าใจ แต่การกระทำกลับบอกอีกอย่าง

ท้ายที่สุด เครดิตสำคัญต้องเป็นของผู้ฟังที่ยังอยู่กับเรา พวกเขายังคงติดตามวงทั้งที่ไม่มีวิดีโอใหม่ ไม่มีการเปิดเพลงอย่างถี่ในสถานีวิทยุกระแสหลัก และไม่มีการประชาสัมพันธ์ขนาดใหญ่ในช่วงออกอัลบั้ม เราไม่สามารถรักษาเส้นทางนี้ไว้ได้หากพวกเขาไม่ยอมเดินมาด้วยกัน

วงอื่นเคยพยายามต่อสู้เพื่อควบคุมงานของตัวเองมาก่อน แม้แต่ The Monkees ก็เคยต้องการเล่นเครื่องดนตรีในแผ่นเสียงและนำเสนอเพลงของตัวเอง แต่ผลงานในช่วงที่พวกเขาพยายามทำเช่นนั้นกลับแทบไม่มีใครได้ยิน Pearl Jam ไม่ใช่วงแรกที่ต่อสู้เรื่องนี้ เราเพียงโชคดีพอที่ผู้ฟังให้โอกาสเรา

บางคนอาจมองว่าเราแลกเงินและชื่อเสียงระดับใหญ่กว่านี้กับการควบคุมงานศิลปะ แต่ข้อดีของเงินไม่ได้อยู่ที่การมีมันเพียงอย่างเดียว เงินทำให้เราสามารถทำสิ่งที่ดีได้ เมื่อมีใครต้องการความช่วยเหลือ หรือเราต้องระดมทุนให้ผู้ต้องโทษประหารอย่างกรณี West Memphis Three เรายังสามารถหาวิธีออกไปลงมือทำได้

มันอาจไม่ง่ายเท่าการเขียนเช็คหนึ่งใบ แต่เรายังขึ้นเวที รวมคน และสร้างบางสิ่งขึ้นมาได้

บางทีนั่นอาจเป็นคำตอบว่าเหตุใดผมจึงยังอยากเป็นส่วนหนึ่งของวง เป็นส่วนหนึ่งของชุมชน และเป็นส่วนหนึ่งของผู้ชมพร้อมกัน ผมไม่ต้องการยืนอยู่เหนือดนตรี ผมอยากให้ดนตรีอยู่รอบตัว อยากให้มันเชื่อมผมกับคนอื่น และอยากรักษาพื้นที่นั้นไว้จากทุกสิ่งที่พยายามเปลี่ยนมันให้กลายเป็นเพียงสินค้า

ชีวิตเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา ผู้คนจากไป ความสัมพันธ์เปลี่ยน วงดนตรีถือกำเนิดจากซากของอีกวงหนึ่ง ชื่อเสียงสร้างตัวตนจำลองขึ้นมาบนหน้ากระดาษ การเมืองไหลเข้ามาในคอนเสิร์ต และพลังของคืนหนึ่งค่อย ๆ จางลงจากความทรงจำ

เราไม่อาจหยุดขบวนรถนั้นได้ สิ่งที่ทำได้คือเคลื่อนไปพร้อมกับมัน พยายามไม่ทำของสำคัญหล่นหายจากท้ายรถ และเมื่อมีดนตรีดังขึ้น ก็พยายามบันทึกความรู้สึกนั้นไว้ให้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้